Zadanie 12
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy: tekst „O jednej z zasad ustrojowych” (A. Jamróz, Wprowadzenie do prawoznawstwa, Warszawa 2011): „Chodzi o to, aby żaden z organów państwa nie dominował, nie dysponował monopolem władzy zagrażającej bezpieczeństwu i wolności jednostki. W idei (zasadzie) […] tkwiło więc założenie, że […] stworzy pewien mechanizm równowagi między […] władzami państwowymi, realizującymi […] różne funkcje państwa.”
Polecenie CKE: „Podaj nazwę zasady ustrojowej opisanej w tekście.”
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-182. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Trójpodział władzy – zasada podziału (i równowagi) władz (przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE: „trójpodział władzy”). 1 p.
Uwaga: odpowiedź „demokracja” albo „praworządność” nie jest nazwą zasady opisanej w tekście. Tekst mówi o mechanizmie równowagi między władzami realizującymi różne funkcje państwa – to zasada podziału władzy. W Konstytucji RP (art. 10) ustrój opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zasada podziału i równowagi władz (trójpodział władzy) – jedna z podstawowych zasad ustrojowych państwa demokratycznego.
Geneza:
- John Locke (Dwa traktaty o rządzie) – rozdzielenie władzy ustawodawczej i wykonawczej,
- Monteskiusz (O duchu praw, 1748) – klasyczny trójpodział: władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza,
- Konstytucja USA z 1787 r. – system wzajemnych hamulców i równowagi (checks and balances).
W RP – art. 10 Konstytucji z 1997 r.:
- Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
- Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.
Cel zasady: rozproszenie władzy między różne organy, które wzajemnie się kontrolują i ograniczają. Słowa z tekstu „aby żaden z organów państwa nie dominował” i „mechanizm równowagi między władzami” wskazują właśnie tę zasadę. Przykładowa odpowiedź CKE: trójpodział władzy.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „zasady ustrojowe, podzial wladz, Monteskiusz” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl