m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-201805 • Otwarte krótkie • 1 pkt • Trudność: ★★☆☆☆

Zadanie 12

Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony

Wymaganie:

VI.1 - uczen wymienia i charakteryzuje zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej (m.in. zasada podzialu wladz, suwerennosci narodu).

Treść zadania

Material zrodlowy: tekst "O jednej z zasad ustrojowych" (A. Jamroz, Wprowadzenie do prawoznawstwa, Warszawa 2011): "Chodzi o to, aby zaden z organow panstwa nie dominowal, nie dysponowal monopolem wladzy zagrazajacej bezpieczenstwu i wolnosci jednostki. W idei (zasadzie) [...] tkwilo wiec zalozenie, ze [...] stworzy pewien mechanizm rownowagi miedzy [...] wladzami panstwowymi, realizujacymi [...] rozne funkcje panstwa."

Polecenie CKE: "Podaj nazwe zasady ustrojowej opisanej w tekscie."

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Zasada podzialu (i rownowagi) wladz (zasada trojpodzialu wladzy, zasada podzialu wladzy).

Inne akceptowane sformulowania: "zasada podzialu wladzy panstwowej", "zasada Monteskiusza", "zasada checks and balances".

Typowy błąd / pułapka

Czesty blad: napisanie "trojwladza" lub "demokracja" - to nieprecyzyjne. Klucz: tekst wprost mowi o "mechanizmie rownowagi miedzy wladzami panstwowymi realizujacymi rozne funkcje" - to definicja podzialu wladzy. Inny blad: pominiecie slowa "rownowagi" - polskie zasady ustrojowe to "podzial i rownowaga wladz" (art. 10 Konstytucji RP), nie sam podzial.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 12 - WOS 2018 PR
Strona arkusza CKE 2018 PR WOS - zadanie 12. Na podstawie: CKE 2018 Oryginalny PDF CKE, str. 9

Rozwiazanie

Zasada podzialu i rownowagi wladz - jedna z fundamentalnych zasad ustrojowych panstwa demokratycznego.

Geneza:

  • John Locke (Dwa traktaty o rzadzie, 1689) - pierwsza wersja podzialu: wladza ustawodawcza i wykonawcza
  • Charles Louis de Montesquieu (O duchu praw, 1748) - klasyczna formula trojpodzialu: ustawodawcza, wykonawcza, sadownicza
  • Konstytucja USA 1787 - pierwsza pelna realizacja z mechanizmem checks and balances

W RP - art. 10 Konstytucji z 1997 r.:

  1. Ustroj RP opiera sie na podziale i rownowadze wladzy ustawodawczej, wykonawczej i sadowniczej.
  2. Wladze ustawodawcza sprawuja Sejm i Senat, wladze wykonawcza Prezydent RP i Rada Ministrow, a wladze sadownicza sady i trybunaly.

Cel zasady: zapobiezenie tyrania - rozproszenie wladzy miedzy rozne organy, ktore wzajemnie sie kontroluja i ograniczaja (“hamulce i przeciwwagi”). Cytat z tekstu: “aby zaden z organow panstwa nie dominowal” dokladnie odpowiada definicji.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „zasady ustrojowe, podzial wladz, Monteskiusz" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl