Zadanie 13
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: VII.2 - uczen omawia sposoby nabywania i utraty obywatelstwa polskiego (urodzenie, nadanie, uznanie, repatriacja).
Treść zadania
Material zrodlowy: tekst "O nabywaniu obywatelstwa" (J. Raciborski, Obywatelstwo w perspektywie socjologicznej, Warszawa 2011): "Z mocy prawa [...] nabywa obywatelstwo z chwila przekroczenia granicy RP na podstawie wizy wjazdowej [...], ale procedura przyznawania owej wizy ma uznaniowy charakter i opiera sie na pojeciu polskiego pochodzenia. W swietle ustawy [...] stwierdzenie polskiego pochodzenia moze nastapic w odniesieniu do osoby deklarujacej narodowosc polska, ktora ponadto lacznie spelnia nastepujace warunki: (a) co najmniej jedno z jej rodzicow lub dziadkow albo dwoje pradziadkow bylo narodowosci polskiej, (b) wykaze ona swoj zwiazek z polskoscia, w szczegolnosci przez pielegnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajow."
Polecenie CKE: "Podaj nazwe kategorii osob, ktorych dotyczy procedura nabywania obywatelstwa opisana w tekscie."
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Repatrianci (osoby repatriowane).
Procedura opisana w tekscie to repatriacja - powrot do RP osob narodowosci polskiej (lub ich potomkow) z terenow b. ZSRR (gl. Kazachstan, Uzbekistan, Tadzykistan, Kirgistan, Turkmenistan, czesc azjatycka Rosji). Regulowana ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji.
Najczestszy blad: pomylenie z "reemigrantami", "imigrantami", "uchodzcami" lub "Polakami za granica posiadajacymi Karte Polaka". Roznica:
- Karta Polaka (ustawa z 2007 r.) - NIE daje obywatelstwa, tylko ulatwienia (wizy, prawo pracy, swiadczenia)
- Repatriant - nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa przez przekroczenie granicy z wiza repatriacyjna
- Reemigrant - osoba wracajaca z emigracji ekonomicznej (zwykle nie traci obywatelstwa)
Klucz w tekscie: "z mocy prawa nabywa obywatelstwo" + "wiza wjazdowa" + warunek polskiego pochodzenia - to definicja repatriacji.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Sposoby nabywania obywatelstwa polskiego (ustawa z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim):
- Z mocy prawa (urodzenie):
- ius sanguinis (prawo krwi) - dziecko polskich rodzicow
- ius soli (prawo ziemi) - znalezienie dziecka na terytorium RP gdy rodzice nieznani
- Repatriacja - osoby polskiego pochodzenia z terenow b. ZSRR
- Nadanie przez Prezydenta RP (decyzja uznaniowa, bez kryteriow ustawowych)
- Uznanie przez wojewode (cudzoziemiec spelniajacy warunki: pobyt staly, znajomosc jezyka, niekaralnosc)
- Przywrocenie - dla osob ktore utracily polskie obywatelstwo (z wylaczeniem b. funkcjonariuszy aparatu komunistycznego)
Repatriacja to specjalna sciezka dla potomkow Polakow zeslanych lub deportowanych do ZSRR (Kazachstan, Syberia). Glowne cechy:
- nabycie obywatelstwa z mocy prawa w momencie przekroczenia granicy
- konieczne kryterium polskiego pochodzenia (rodzic, dziadek, pradziadkowie narodowosci polskiej)
- “pielegnowanie polskiej mowy, tradycji” - kryterium kulturowe
W tekscie wszystkie te elementy sa wprost wymienione - jednoznaczna odpowiedz: repatriant.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „obywatelstwo, repatriacja, Karta Polaka, ustawa o obywatelstwie" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl