Zadanie 28
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: XII.5 - uczen omawia konflikty wspolczesnego swiata; lokalizuje na mapie kluczowe panstwa Bliskiego Wschodu.
Treść zadania
Material zrodlowy: fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy z oznaczonymi krajami (1-7), w tym TURCJA, IRAN, SUDAN.
Tekst "O sytuacji w krajach arabskich": Opis A. W wyniku rewolucji obalono prezydenta Mubaraka, sprawujacego przez 30 lat wladze dyktatorska. W 2012 r. przeprowadzono wolne wybory, w ktorych wiekszosc zdobylo religijne ugrupowanie Bractwo Muzulmanskie, a jego szef Mohamed Mursi - kandydat ugrupowania - zostal pierwszym demokratycznie wybranym prezydentem. Wojsko wprowadzilo stan wyjatkowy, [...] Latem 2013 r. doszlo do przesilenia, Bractwo Muzulmanskie uznano za organizacje terrorystyczna i nielegalna.
Opis B. Te jedna z ostatnich na swiecie monarchii absolutnych, ktorej nie ma parlamentu, opozycji, wolnych mediow, zwiazkow zawodowych, a granice swobody wypowiedzi okresla wladza. [...] Ku temu dochodzi srednio jedna egzekucja na tydzien, glownie za przestepstwa zwiazane z terroryzmem, ale tez czarna magia i kontaktowanie sie z osobami z zewnatrz. [...] Niezalezne od kogo, kto kazaly w Waszyngtonie, Ameryka kieruje wiele wojska, a rzady w Rijadzie - polityczne i strategie rozwojowe nie wymuszane zmian. (Dyktatura, "Forum" 2014, nr 3, s. 26; "Czy / sie zmieni?", Newsweek 2015, nr 44, s. 62-64).
Polecenie CKE: "Uzupelnij tabele - do kazdego opisu dopisz nazwe wlasciwego panstwa i numer, ktorym oznaczono je na mapie."
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Opis A. - Egipt (Arab Republic of Egypt)
Wskazniki: Mubarak (Husni Mubarak rzadzil 1981-2011, obalony w Arabskiej Wiosnie), Mohamed Mursi (pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu 2012-2013), Bractwo Muzulmanskie (egipskie ruchy panislamskie zalozone 1928).
Na mapie: Egipt = panstwo nad Morzem Czerwonym, na pln. od Sudanu - prawdopodobnie numer 5 lub 6 w zaleznosci od oznaczen.
Opis B. - Arabia Saudyjska (Kingdom of Saudi Arabia)
Wskazniki: monarchia absolutna (krol Salman bin Abdulaziz), brak parlamentu i partii politycznych, "Rijad" jako stolica, scisly sojusz z USA, egzekucje (publiczne sciecia), prawo szariatu, w tym za "czarna magie" (sahir).
Na mapie: panstwo wypelniajace wieksza czesc Polwyspu Arabskiego - prawdopodobnie numer 1 lub 7.
Uwaga: Numer na mapie wymaga porownania z legenda webp (nie odczytuje wszystkich numerow z opisu) - oba kraje sa wyraznie identyfikowalne na podstawie tekstow.
W opisie A czesty blad: Libia (tez Arabska Wiosna, obalenie Kadafiego) lub Syria (wojna domowa). Klucz: nazwiska MUBARAK i MURSI sa wylacznie egipskie. Mubarak rzadzil Egiptem 1981-2011, Mursi byl prezydentem Egiptu 2012-2013.
W opisie B czesty blad: Iran (tez teokracja, scisle prawo islamskie). Klucz: Iran NIE jest monarchia absolutna - jest republika islamska (od rewolucji 1979 r.), ma parlament (Madzlis) i wybory prezydenckie. Arabia Saudyjska natomiast jest jedna z nielicznych prawdziwych monarchii absolutnych na swiecie (rzad Saudow), bez parlamentu w sensie europejskim. Plus stolica RIJAD = jednoznaczna identyfikacja.
Inny blad: pomylenie ZEA (Zjednoczone Emiraty Arabskie) z Arabia Saudyjska - ZEA to federacja emiratow, nie monarchia absolutna w tym sensie.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Arabska Wiosna 2010-2012 - fala protestow i rewolucji w swiecie arabskim:
| Panstwo | Wydarzenia | Wynik |
|---|---|---|
| Tunezja | Rewolucja jasminowa 2010-2011 | Obalenie Ben Aliego, demokratyzacja |
| Egipt | Rewolucja 2011 | Obalenie Mubaraka → Mursi (Bractwo) → przewrot wojskowy 2013 (al-Sisi) |
| Libia | Wojna domowa 2011 | Obalenie i smierc Kadafiego, dalej chaos |
| Syria | Wojna domowa od 2011 | Asad utrzymal wladze (Rosja, Iran wsparcie); upadek w 2024 |
| Jemen | Powstanie 2011-2015 | Wojna domowa, kryzys humanitarny |
| Bahrajn | Protesty 2011 | Stlumione przy pomocy Arabii Saudyjskiej |
Husni Mubarak (1928-2020):
- Prezydent Egiptu 1981-2011 (po zamordowaniu Sadata)
- Wladza autorytarna, stan wyjatkowy przez 30 lat
- Obalony 11 lutego 2011 r. w Arabskiej Wiosnie
- Skazany za korupcje, uniewinniony przy ponownym procesie
Mohamed Mursi (1951-2019):
- Pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu (czerwiec 2012 - lipiec 2013)
- Kandydat Bractwa Muzulmanskiego (Partii Wolnosci i Sprawiedliwosci)
- Obalony przez przewrot wojskowy generala Abdelfattaha as-Sisiego w lipcu 2013 r.
- Zmarl w czasie procesu sadowego w 2019 r.
Arabia Saudyjska:
- Monarchia absolutna (od 1932 r. dynastia Saudow)
- Brak parlamentu (jest tylko ciało doradcze - Rada Konsultacyjna, Madzlis asz-Szura, czlonkowie mianowani)
- Brak partii politycznych, zwiazkow zawodowych
- Prawo szariatu (sciecia, amputacje, biczowanie - egzekucje publiczne)
- Stolica: Rijad
- Sojusznik USA od lat 30. XX w. (pakt Quincy 1945 r. - amerykanskie bezpieczenstwo w zamian za rope)
- Krol: Salman bin Abdulaziz (od 2015), nastepca tronu i de facto wladca: Muhammad bin Salman (MBS)
Roznica monarchia absolutna vs teokracja:
- Arabia Saudyjska = monarchia ABSOLUTNA z prawem religijnym (krol jest najwyzsza wladza)
- Iran = REPUBLIKA ISLAMSKA z dualizmem wladzy (Najwyzszy Przywodca = ajatollah Chamenei + wybierany prezydent i parlament)
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Bliski Wschod, Arabska Wiosna, Egipt, Syria, geografia polityczna" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl