Zadanie 14
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: VI.2 - uczen przedstawia kompetencje i pozycje ustrojowa NIK, RPO, KRRiT.
Treść zadania
Material zrodlowy: fragmenty Ustawy z dnia 27 marca 1976 r. o Najwyzszej Izbie Kontroli (Dz.U. 1976, nr 12, poz. 66):
- Art. 2.3. NIK przeprowadza kontrole z urzedu oraz kontrole zlecone przez Rade Ministrow, Prezydium Rzadu i Prezesa Rady Ministrow.
- Art. 3. Prezes Rady Ministrow sprawuje nadzor nad NIK.
- Art. 4.1. Prezes NIK jest naczelnym organem administracji panstwowej.
- Art. 6.1. Do zakresu dzialania NIK nalezy kontrola dzialalnosci 1) organow administracji panstwowej i podleglych jej urzedow [...].
Polecenie CKE: "Odnoszac sie do obowiazujacych unormowan prawnych, podaj trzy argumenty uzasadniajace, ze przytoczone przepisy prawne pochodza z aktu prawnego, ktory zostal uchylony."
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Trzy argumenty (wybor):
Podleglosc NIK premierowi - w ustawie z 1976 r. NIK podlegala Prezesowi Rady Ministrow ("nadzor nad NIK"). W obowiazujacym stanie prawnym (Konstytucja RP z 1997 r., art. 202) NIK podlega Sejmowi - jest organem niezaleznym od wladzy wykonawczej.
Prezes NIK jako "naczelny organ administracji panstwowej" - to dawne nazewnictwo i pozycja ustrojowa. Obecnie Prezes NIK NIE jest organem administracji - NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej (art. 202 ust. 1 Konstytucji RP), nie administracji. Powoluje go Sejm na 6-letnia kadencje za zgoda Senatu (art. 205).
Kontrole zlecane przez RM, Prezydium Rzadu, Premiera - obecnie NIK przeprowadza kontrole z wlasnej inicjatywy lub na zlecenie Sejmu i jego organow, Prezydenta RP, Prezesa RM (art. 6 ust. 1 obowiazujacej ustawy z 23 grudnia 1994 r. o NIK). Wykluczone jest podleganie zleceniom rzadu w taki sposob jak w 1976 r.
Sam fakt - obowiazuje nowa ustawa o NIK z 23 grudnia 1994 r. (Dz.U. z 1995 r., nr 13, poz. 59), ktora uchylila ustawe z 1976 r. w calosci. Stan prawny z 1976 r. nie obowiazuje.
Czesty blad: argument "ustawa jest stara" - to za malo. CKE wymaga konkretnych roznic merytorycznych miedzy stanem dawnym a obowiazujacym (zmiana statusu NIK - z organu administracyjnego na kontrolny; zmiana podporzadkowania - z premiera na Sejm). Drugi blad: powolanie sie na nieaktualne przepisy zamiast obowiazujacych (Konstytucji RP art. 202-207).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Status NIK w obowiazujacym prawie polskim:
Konstytucja RP (art. 202-207):
- Art. 202 ust. 1: “Najwyzsza Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli panstwowej.”
- Art. 202 ust. 2: “Najwyzsza Izba Kontroli podlega Sejmowi.”
- Art. 205 ust. 1: “Prezesa NIK powoluje Sejm za zgoda Senatu, na 6 lat. Ta sama osoba nie moze byc Prezesem NIK wiecej niz dwa razy po sobie.”
- Art. 206: “Prezes NIK nie moze byc bez uprzedniej zgody Sejmu pociagniety do odpowiedzialnosci karnej ani pozbawiony wolnosci.”
- Art. 207: “Prezes NIK nie moze zajmowac innego stanowiska, z wyjatkiem stanowiska profesora szkoly wyzszej, ani wykonywac innych zajec zawodowych.”
Ustawa z 23 grudnia 1994 r. o NIK (zastapila ustawe z 1976 r.):
- Art. 1 ust. 1: NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej i podlega Sejmowi.
- Art. 2 ust. 1: NIK kontroluje dzialalnosc organow administracji rzadowej, NBP, panstwowych osob prawnych i innych panstwowych jednostek organizacyjnych.
- Art. 6: zlecenia kontroli moga wnosic: Sejm (jego organy), Prezydent RP, Prezes RM.
Roznice kluczowe miedzy ustawa 1976 a obecnymi przepisami:
| Aspekt | Ustawa 1976 (PRL) | Obecnie (od 1994/1997) |
|---|---|---|
| Pozycja ustrojowa | organ administracji panstwowej | naczelny organ kontroli panstwowej |
| Podleglosc | premierowi | Sejmowi |
| Zlecenia kontroli | RM, Prezydium Rzadu, premier | Sejm, Prezydent, premier (ale juz nie “Prezydium Rzadu” - taki organ nie istnieje) |
Tlo historyczne: ustawa z 1976 r. byla typowa dla PRL (NIK podporzadkowana rzadowi). Po 1989 r. NIK uniezaleznila sie - reforma w nowej ustawie 1994 r., utrwalona w Konstytucji 1997 r.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „NIK, organy kontroli, prawo, Konstytucja RP, ustawa o NIK" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl