Zadanie 7
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: 7.1: 13. Opinia publiczna. Zdający: 3) odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki badania opinii publicznej; 16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Zdający: 2) charakteryzuje kulturę polityczną współczesnej Polski. 7.2: (IV etap z.p.) 4. Edukacja i praca w Polsce i Unii Europejskiej. Zdający: 6) wyjaśnia, jakie możliwości zarabiania mają młodzi ludzie, jakie umowy mogą zawierać i jakie są zasady opodatkowania ich dochodów.
Treść zadania
Materiał źródłowy: wykres „Opinie na temat systemu podatkowego w zależności od deklarowanych poglądów politycznych (w procentach)” (CBOS BS/139/2015). Odpowiedzi na skali 1–7:
| Poglądy | Osoby dużo zarabiające powinny płacić wyższy procent podatku (1–3) | Opinia ambiwalentna (4) | Wszyscy powinni płacić jednakowy procent podatku (5–7) | Trudno powiedzieć |
|---|---|---|---|---|
| lewicowe | 62 | 6 | 31 | 1 |
| centrowe | 63 | 13 | 23 | 1 |
| prawicowe | 69 | 7 | 22 | 2 |
Tekst T. Godlewskiego: wyniki analizy poglądów w sferze gospodarczej wskazują na dominację przekonań lewicowych w społeczeństwie polskim. Dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi poglądami w kwestiach polityki podatkowej. Analiza porównawcza pokazuje systematyczny wzrost akceptacji modelu opodatkowania progresywnego.
7.1. Wyjaśnij, na czym polega paradoks wynikający z opinii przedstawionych na wykresie.
7.2. Rozstrzygnij, czy w Rzeczypospolitej Polskiej regulacje dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej są zgodne z opinią większości respondentów. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obowiązujących uregulowań prawnych.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-182. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
7.1. Przykładowa odpowiedź CKE: paradoks polega na tym, że osoby deklarujące poglądy prawicowe w największym stopniu ze wszystkich badanych (69% wobec 62% deklarujących poglądy lewicowe) popierają progresję podatkową, co jest – jak wskazano w tekście – jednym z typowych poglądów lewicowych.
7.2. Przykładowa odpowiedź CKE:
- Rozstrzygnięcie: tak.
- Uzasadnienie: według większości badanych osoby zarabiające dużo powinny płacić wyższy procent podatku od dochodu, co jest zgodne z polskim prawem, gdyż istnieje progresywna skala podatkowa – w 2018 r. stawki 18% i 32%.
1 p. – za dwa poprawne elementy (rozstrzygnięcie i uzasadnienie).
Uwaga: stan prawny z 2018 r. Od 1 lipca 2022 r. skala podatkowa PIT ma stawki 12% i 32% – nadal jest progresywna, więc rozstrzygnięcie „tak” pozostaje aktualne.
W 7.1 trzeba nazwać sprzeczność: najwyższe poparcie dla postulatu uznawanego za lewicowy (progresja podatkowa) występuje wśród osób o poglądach prawicowych. Sam opis liczb z wykresu nie wyjaśnia paradoksu.
W 7.2 uzasadnienie ma odwołać się do przepisów – do progresywnej skali podatkowej PIT – a nie tylko do wyników sondażu.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Tło: w wymiarze gospodarczym podział lewica–prawica opisuje się zwykle tak:
- lewica – redystrybucja dochodów, progresja podatkowa, rozbudowane państwo opiekuńcze,
- prawica – wolny rynek, niskie podatki, podatek liniowy, ograniczona redystrybucja.
Tekst T. Godlewskiego wprost nazywa poparcie dla progresji podatkowej poglądem lewicowym.
7.1. Paradoks: na wykresie (CBOS 2015) progresję podatkową najczęściej popierają osoby o poglądach prawicowych – 69%, częściej niż osoby o poglądach lewicowych (62%) i centrowych (63%). Postulat uznawany za lewicowy ma więc największe poparcie po prawej stronie.
7.2. Stan prawny z dnia egzaminu (2018 r.): ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidywała skalę podatkową ze stawkami 18% i 32% (wyższa stawka od nadwyżki ponad 85 528 zł dochodu rocznie). To podatek progresywny – osoby zarabiające więcej płacą wyższy procent od nadwyżki dochodu. Regulacje były więc zgodne z opinią większości respondentów. Rozstrzygnięcie: tak.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „system podatkowy, podatek progresywny, opinia publiczna, poglądy polityczne” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl