Zadanie 7
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.7 - uczen analizuje opinie publiczna; IV.1 - charakteryzuje system podatkowy w Polsce.
Treść zadania
Material zrodlowy: Wykres "Opinie na temat systemu podatkowego w zaleznosci od deklarowanych pogladow politycznych" (CBOS BS/139/2015). Pokazuje rozklad odpowiedzi w trzech grupach: lewicowi, centrowi, prawicowi. Skala 1-5: czy podatki powinny wyrownywac dochody bogatych i biednych. W kazdej grupie wieksze poparcie dla wyrownywania niz przeciwko (62-69%), ale rozklady sa zblizone.
Komentarz CBOS: "W sferze gospodarczej wskazuja na dominacje [...] lewicowych w spoleczenstwie polskim. Trzecie badanie stosowania sie z lewicowych pogladow w dziedzinie polityki podatkowej."
Polecenia CKE: 7.1. Wyjasnij, na czym polega paradoks wynikajacy z opinii przedstawionych na wykresie. 7.2. Rozstrzygnij, czy w Rzeczypospolitej Polskiej regulacje dotyczace podatku dochodowego od osob fizycznych nieprowadzacych dzialalnosci gospodarczej sa zgodne z opinia wiekszosci respondentow. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do obowiazujacych uregulowan prawnych.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
7.1. Paradoks:
Paradoks polega na tym, ze osoby deklarujace prawicowe pogladow polityczne (ktore w klasycznym podziale ideologicznym powinny opowiadac sie za niskimi podatkami, wolnym rynkiem i niskim redystrybucjonizmem) w wiekszosci (ok. 69%) takze popieraja wyrownywanie dochodow przez podatki - czyli postulat typowo lewicowy. Polska prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe (etatystyczne, redystrybucyjne) - to niezgodnosc z teoretycznym modelem osi lewica-prawica.
7.2. Rozstrzygniecie: TAK, polskie regulacje sa zgodne z opinia wiekszosci respondentow.
Uzasadnienie: W Polsce obowiazuje progresywny podatek dochodowy od osob fizycznych (PIT) - osoby o wyzszych dochodach placa proporcjonalnie wyzszy podatek. W 2018 r. obowiazywaly dwa progi: 18% (do ok. 85 528 zl rocznie) oraz 32% (powyzej). Dodatkowo istnieje kwota wolna od podatku dla najnizej zarabiajacych. Te elementy realizuja postulat wyrownywania dochodow - czyli realizuja oczekiwania wiekszosci ankietowanych.
W 7.1 czesty blad: opisanie wykresu bez nazwania PARADOKSU. Paradoks musi byc wyraznie sformulowany - "prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe". W 7.2 najczestszy blad: niewskazanie konkretnego mechanizmu prawnego (progi 18%/32%, kwota wolna). Sama deklaracja "podatek jest progresywny" bez szczegolow moze nie wystarczyc.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Tlo teoretyczne: klasyczny podzial ideologiczny lewica-prawica w wymiarze gospodarczym mowi:
- lewica = redystrybucja, progresja podatkowa, wysokie podatki dla bogatych, panstwo opiekuncze
- prawica = wolny rynek, niskie podatki, podatek liniowy lub plaski, ograniczenie redystrybucji
Paradoks polski: wedlug badan CBOS 2015 polska “prawica” w deklaracjach gospodarczych identyfikuje sie z lewicowymi postulatami redystrybucyjnymi. To zjawisko czesto opisywane przez socjologow (m.in. R. Markowski, D. Markowska) - polska scena polityczna laczy konserwatyzm obyczajowy z etatyzmem gospodarczym, co przesuwa “prawice” w lewo w wymiarze ekonomicznym.
Stan prawny PIT w 2018 r. (regulowany ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych):
- I prog: 18% (do 85 528 zl rocznie)
- II prog: 32% (powyzej 85 528 zl)
- Kwota wolna: do 6 600 zl (zmienna, degresywna w zaleznosci od dochodu)
Progresja podatkowa realizuje postulat respondentow - wiec system PIT w Polsce jest zgodny z opinia wiekszosci.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjologia, opinia publiczna, system podatkowy, lewica-prawica" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl