Zadanie 9
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.1 - uczen rozpoznaje glowne koncepcje genezy panstwa (teokratyczna, patriarchalna, podboju, umowy spolecznej).
Treść zadania
Material zrodlowy: tekst "O typach jednej z koncepcji genezy panstwa" (M. Wasowicz, Prawo i obywatel, Warszawa 2015) - opisujacy poglady Hobbesa (wspolnota polityczna wszechogarniajaca, Lewiatan, wladza absolutna, wyjscie ze stanu dzikosci) oraz Locke'a (panstwo potrzebne tylko w ograniczonym zakresie, stan pierwotny ma zalety, podstawa - dzialanie spoleczenstwa obywatelskiego).
Polecenia CKE: 9.1. Podaj nazwe koncepcji genezy panstwa przedstawionej w tekscie. 9.2. Podaj dwie roznice miedzy koncepcja Thomasa Hobbesa a koncepcja Johna Locke'a.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
9.1. Nazwa koncepcji: koncepcja umowy spolecznej (kontraktualizm, teoria kontraktualistyczna). Inne akceptowane: koncepcja kontraktu spolecznego.
9.2. Roznice miedzy Hobbesem a Locke'em (przyklady, wystarcza dwa):
| Aspekt | Hobbes | Locke |
|---|---|---|
| Stan natury | "dzikosc", wojna kazdego z kazdym, brak bezpieczenstwa | ma swoje zalety, ludzie sa zdolni do wspolzycia |
| Zakres wladzy | absolutna, "Lewiatan" wypelnia calosc zycia spolecznego | ograniczona, panstwo tylko tam gdzie ludzie sami nie podolaja |
| Cel panstwa | gwarancja bezpieczenstwa, zapobiezenie powrotowi do stanu pierwotnego | rozwiazywanie problemow ktorych jednostki nie ogarnia same |
| Spoleczenstwo obywatelskie | nieobecne, panstwo absolutne pochlania jednostke | podstawa funkcjonowania, panstwo opiera sie na nim |
W 9.1 najczestszy blad: napisanie "umowa miedzy panstwem a obywatelem" lub "kontrakt panstwowy" - to nieprecyzyjne. Wlasciwa nazwa to "umowa spoleczna" lub "kontraktualizm". W 9.2 czesty blad: podanie tylko jednej roznicy w dwoch slowach. Punkty CKE wymagaja DWOCH WYRAZNIE NAZWANYCH roznic z odniesieniem do KAZDEGO z mysliciel ow (przeciwstawienie).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Koncepcja umowy spolecznej (kontraktualizm) - jedna z czterech glownych koncepcji genezy panstwa (obok teokratycznej, patriarchalnej i podboju). Mowi, ze panstwo powstalo na drodze swiadomego porozumienia miedzy ludzmi, ktorzy zrzekli sie czesci swoich naturalnych uprawnien na rzecz wspolnej wladzy w zamian za bezpieczenstwo i porzadek.
Thomas Hobbes (1588-1679) - Lewiatan (1651):
- Stan natury = “wojna wszystkich przeciwko wszystkim” (bellum omnium contra omnes)
- Zycie w stanie natury jest “samotne, biedne, paskudne, brutalne i krotkie”
- Ludzie zawieraja umowe spoleczna oddajac wladze suwerenowi (Lewiatanowi)
- Wladza musi byc absolutna - inaczej powrocimy do chaosu
- Brak prawa oporu
John Locke (1632-1704) - Dwa traktaty o rzadzie (1689):
- Stan natury jest stanem wzglednego spokoju, ludzie sa rozumni i moralni
- Maja prawa naturalne (zycie, wolnosc, wlasnosc) jeszcze przed powstaniem panstwa
- Panstwo powstaje by chronic te prawa, nie by je nadawac
- Wladza ograniczona, podzial wladz (legislatywa nad egzekutywa)
- Prawo oporu wobec tyrana - jesli wladza lamie umowe, lud moze ja obalic
- Podstawa polityki: spoleczenstwo obywatelskie
Locke jest filozoficznym ojcem liberalnej demokracji (jego idee inspirowaly Konstytucje USA), Hobbes - absolutyzmu (choc paradoksalnie poprzez umowe, nie z laski Bozej).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „filozofia polityki, geneza panstwa, Hobbes, Locke, umowa spoleczna" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl