Zadanie 3
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Tekst źródłowy „Pożegnanie lalek w Japonii”: Ningyō kanshasai to festiwal, podczas którego ofiaruje się swoje zabawki, aby właściwie i godnie je pożegnać. Od wieków Japończycy uważali, że lalki posiadają duszę, dlatego mieli w zwyczaju traktować je z wielkim szacunkiem, który był przekazywany z pokolenia na pokolenie. Odprawiane są rytuały szinto, które oczyszczają i błogosławią lalki; na koniec zabawki są palone.
Polecenie CKE: „Podaj nazwę typu normy społecznej, której przestrzegania dotyczy tekst. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do wybranej informacji z tego tekstu.”
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-182. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE:
Nazwa typu normy: norma zwyczajowa.
Uzasadnienie: festiwal lalek ma charakter zwyczaju przekazywanego z pokolenia na pokolenie, ma cechy rytuałów danej społeczności, które w wyniku tradycji stały się obowiązujące.
1 p. – za dwa poprawne elementy (nazwa normy i uzasadnienie odwołujące się do tekstu). CKE uznaje każdą odpowiedź merytorycznie poprawną.
Uwaga: punkt przyznaje się tylko za oba elementy – sama nazwa normy bez uzasadnienia opartego na informacji z tekstu nie wystarcza.
W tekście są też rytuały szinto, ale przykładowa odpowiedź CKE wskazuje normę zwyczajową – opartą na tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
W socjologii wyróżnia się kilka głównych typów norm społecznych, m.in.:
- normy prawne – ustanowione przez państwo, ich naruszenie pociąga odpowiedzialność prawną,
- normy moralne – oparte na ocenie dobra i zła,
- normy religijne – wynikające z wierzeń i doktryny religijnej,
- normy obyczajowe i zwyczajowe – utrwalone, przekazywane przez tradycję sposoby zachowania w danej społeczności.
Przykładowa odpowiedź w zasadach oceniania CKE to norma zwyczajowa. Uzasadnienie opiera się na informacji z tekstu: szacunek dla lalek „był przekazywany z pokolenia na pokolenie”, a festiwal ma cechy rytuału danej społeczności, który w wyniku tradycji stał się obowiązujący.
W tekście pojawiają się też rytuały szinto, ale klucz CKE wskazuje normę zwyczajową. Pamiętaj, że punkt dostaje się dopiero za oba elementy: nazwę normy i uzasadnienie odwołujące się do tekstu.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjologia, normy społeczne, norma zwyczajowa, Japonia” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl