Zadanie 16
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: VIII.4 - uczen omawia zasady prawa wyborczego; rozroznia czynne i bierne prawo wyborcze.
Treść zadania
Material zrodlowy: fragment Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy:
- Art. 10. § 1. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma: [...]
- w wyborach do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego - osoba majaca prawo wybierania w tych wyborach (do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego);
- w wyborach wojta - obywatel polski oraz obywatel UE niebedacy obywatelem polskim, ktory najpozniej w dniu glosowania konczy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy [...].
- Art. 11. § 1. Prawo wybieralnosci (bierne prawo wyborcze) ma:
[...] 5) w wyborach do organow stanowiacych jednostek samorzadu terytorialnego - osoba majaca prawo wybierania tych organow;
- w wyborach wojta - obywatel polski majacy prawo wybierania w tych wyborach, ktory najpozniej w dniu glosowania konczy 25 lat, z tym ze kandydat nie musi stale zamieszkiwac na obszarze gminy.
Material o osobach (A-C): zwiazanych z gmina Lubrza (powiat prudnicki, woj. opolskie):
- A. Herbert: czlonek Towarzystwa Spoleczno-Kulturalnego Niemcow na Slasku Opolskim, parlamentarzysta gminny Lubrza od 30 lat. W wyborach parlamentarnych w Polsce glosowal na Komitet Wyborczy Wyborcow Mniejszosci Niemieckiej.
- B. Adam, obywatel Niemiec, od trzech lat pracuje i na stale mieszka w gminie Lubrza. Jego dzieci ucza sie w polskiej szkole na slasku. Ten 30-latek wywodzi sie od korzeni.
- C. Ewa, obywatelka Polski, od 30 lat na stale mieszka w Monachium. Nie jest zameldowana w gminie Lubrza, ale otrzymuje siedlisko kontaktowe z rodzina w tej miejscowosci.
Polecenia CKE: 16.1. Do kazdego artykulu dopisz nazwe rodzaju unormowanego w nim prawa wyborczego. 16.2. Okresl, ktora z wymienionych osob (A-C) nie moze glosowac na stanowisko wojta w wyborach w gminie wskazanej powyzej. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do wlasciwego przepisu prawnego. 16.3. Okresl, ktora z wymienionych osob (A-C) nie moze kandydowac na stanowisko wojta w wyborach w gminie wskazanej powyzej. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do wlasciwego przepisu prawnego.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
16.1. Nazwy rodzajow prawa wyborczego:
- Art. 10 - czynne prawo wyborcze (prawo wybierania, prawo glosu)
- Art. 11 - bierne prawo wyborcze (prawo wybieralnosci, prawo do kandydowania)
16.2. Osoba, ktora NIE moze glosowac na wojta: Ewa (C)
Uzasadnienie: Zgodnie z art. 10 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego czynne prawo wyborcze w wyborach wojta ma osoba ktora stale zamieszkuje na obszarze danej gminy. Ewa od 30 lat zamieszkuje w Monachium, nie jest zameldowana w gminie Lubrza - nie spelnia warunku stalego zamieszkania.
16.3. Osoba, ktora NIE moze kandydowac na wojta: Adam (B)
Uzasadnienie: Zgodnie z art. 11 § 1 pkt 6 Kodeksu wyborczego bierne prawo wyborcze w wyborach wojta ma wylacznie obywatel polski. Adam jest obywatelem Niemiec - nawet stale zamieszkujac w gminie nie moze kandydowac, choc moze glosowac (czynne prawo dla obywateli UE).
W 16.2 najczestszy blad: wskazanie Adama (B) jako tego, ktory nie moze glosowac - blad. Obywatel UE stale zamieszkujacy ma czynne prawo wyborcze w wyborach lokalnych (art. 10 § 1 pkt 3-4). W 16.3 najczestszy blad: wskazanie Ewy jako tej, ktora nie moze kandydowac - blad. Ewa moze kandydowac (kandydat NIE musi stale zamieszkiwac na obszarze gminy - art. 11 § 1 pkt 6 in fine). Choc nie mogla GLOSOWAC, moglaby KANDYDOWAC. Klucz: rozroznienie warunkow czynnego (zamieszkanie wymaga) i biernego (zamieszkanie nie wymagane) prawa wyborczego.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Czynne vs bierne prawo wyborcze - kluczowa typologia w prawie wyborczym:
| Prawo | Definicja | Wiek | Wymagania |
|---|---|---|---|
| Czynne | prawo glosowania | 18 lat | obywatelstwo + zamieszkanie (lokalnie) lub miejsce w wyborach centralnych |
| Bierne | prawo bycia wybranym (kandydowania) | 18-35 lat zal. od urzedu | obywatelstwo (zwykle polskie), zasady niekaralnosci, wyzszy wiek |
Warunki dla wyborow wojta (Kodeks wyborczy 2011):
Czynne prawo (art. 10 § 1 pkt 4):
- ukonczone 18 lat
- obywatel polski LUB obywatel UE
- stale zamieszkuje na obszarze danej gminy
Bierne prawo (art. 11 § 1 pkt 6):
- ukonczone 25 lat
- wylacznie obywatel polski
- czynne prawo wyborcze w tych wyborach
- nie musi stale zamieszkiwac na obszarze gminy
Analiza osob:
| Osoba | Obywatelstwo | Stale zamieszkanie w Lubrzy | Czynne | Bierne |
|---|---|---|---|---|
| A. Herbert | polskie (z mniejszosci niemieckiej) | tak (30 lat) | TAK | TAK |
| B. Adam | niemieckie (obywatel UE) | tak (3 lata) | TAK | NIE (nie jest obywatelem polskim) |
| C. Ewa | polskie | NIE (Monachium) | NIE (brak zamieszkania w gminie) | TAK (kandydat nie musi zamieszkiwac) |
Stad jednoznacznie: nie glosuje Ewa, nie kandyduje Adam.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prawo wyborcze, samorzad, mniejszosc niemiecka, ordynacja" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl