Zadanie 16
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy: fragment ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (stan prawny na 5 marca 2018 r.):
- Art. 10. § 1. Prawo wybierania […] ma: […] 3) w wyborach do […] a) rady gminy – obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy, […] 4) w wyborach wójta w danej gminie – osoba mająca prawo wybierania do rady tej gminy.
- Art. 11. § 1. Prawo wybieralności […] ma: […] 5) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego – osoba mająca prawo wybierania tych organów; 6) w wyborach wójta – obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.
O osobach związanych z gminą Lubrza (powiat prudnicki, województwo opolskie):
- A. Herbert jest członkiem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim i stałym mieszkańcem gminy Lubrza od 30 lat. W wyborach parlamentarnych w Polsce głosował na Komitet Wyborczy Wyborców Mniejszość Niemiecka.
- B. Adam, obywatel Niemiec, od trzech lat pracuje i na stałe mieszka w gminie Lubrza. Jego dziadek był powstańcem śląskim. Ten 30-latek twierdzi, że powrócił do korzeni.
- C. Ewa, obywatelka Polski, od 30 lat na stałe mieszka w Monachium. Nie jest zameldowana w gminie Lubrza, ale utrzymuje ścisłe kontakty z rodziną w niej mieszkającą.
16.1. Do każdego artykułu dopisz nazwę rodzaju unormowanego w nim prawa wyborczego. 16.2. Określ, która z wymienionych osób (A–C) nie może głosować w wyborach na stanowisko wójta wskazanej gminy. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do właściwego przepisu prawnego. 16.3. Określ, która z wymienionych osób (A–C) nie może kandydować na stanowisko wójta wskazanej gminy. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do właściwego przepisu prawnego.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-182. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
16.1. Art. 10 – czynne prawo wyborcze; Art. 11 – bierne prawo wyborcze. 1 p. za dwa elementy.
16.2. Osoba C (Ewa). Uzasadnienie: w wyborach wójta nie może głosować osoba, która nie zamieszkuje stale na obszarze gminy (art. 10 § 1 pkt 3 i 4 Kodeksu wyborczego). 1 p. za dwa elementy.
16.3. Osoba B (Adam). Uzasadnienie: w wyborach wójta może kandydować tylko obywatel polski (art. 11 § 1 pkt 6 Kodeksu wyborczego). 1 p. za dwa elementy.
(Odpowiedzi zgodne z zasadami oceniania CKE.)
W 16.2 Adam (B) może głosować – obywatel UE stale zamieszkujący w gminie ma prawo wybierania rady gminy, a więc i wójta (art. 10 § 1 pkt 3 i 4).
W 16.3 odpowiedź CKE to Adam: bierne prawo wyborcze w wyborach wójta ma tylko obywatel polski (art. 11 § 1 pkt 6). Ten sam przepis stanowi, że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Czynne i bierne prawo wyborcze:
| Prawo | Na czym polega |
|---|---|
| Czynne (prawo wybierania) | prawo głosowania w wyborach |
| Bierne (prawo wybieralności) | prawo kandydowania i bycia wybranym |
Warunki w wyborach wójta według przytoczonych przepisów Kodeksu wyborczego (stan prawny na 5 marca 2018 r.):
Czynne prawo (art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i pkt 4):
- najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat,
- obywatel polski albo obywatel Unii Europejskiej,
- stale zamieszkuje na obszarze danej gminy.
Bierne prawo (art. 11 § 1 pkt 6):
- najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat,
- wyłącznie obywatel polski,
- ma prawo wybierania w tych wyborach,
- nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.
Analiza osób:
| Osoba | Obywatelstwo | Stałe zamieszkanie w gminie Lubrza | Może głosować? | Może kandydować? |
|---|---|---|---|---|
| A. Herbert | polskie | tak | tak | tak |
| B. Adam | niemieckie (obywatel UE) | tak | tak | nie – nie jest obywatelem polskim |
| C. Ewa | polskie | nie (Monachium) | nie – nie zamieszkuje stale w gminie | przepis stanowi, że kandydat nie musi stale zamieszkiwać w gminie |
Odpowiedzi według zasad oceniania CKE: głosować nie może Ewa (C), kandydować nie może Adam (B).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prawo wyborcze, czynne i bierne prawo wyborcze, wybory lokalne, Kodeks wyborczy” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl