m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-201805 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 27

Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony

Wymaganie:

XII.4 - uczen omawia funkcjonowanie ONZ; znajduje aktualnych przywodcow miedzynarodowych instytucji.

Treść zadania

Material zrodlowy:

  • Tekst "O organizacji miedzynarodowej": "Zostala utworzona na mocy dokumentu podpisanego w San Francisco, do powstania ktorego znacznie przyczynily sie postanowienia tzw. deklaracji waszyngtonskiej. Biura organizacji mieszcza sie w Nowym Jorku, Genewie, Wiedniu i Nairobi. Zajmuje sie przede wszystkim problematyka bezpieczenstwa miedzynarodowego, rozwojem wspolpracy miedzy narodami oraz popieraniem przestrzegania praw czlowieka." (msz.gov.pl)
  • Tekst "O polityku": "Portugalski parlamentarzysta, sekretarz generalny Partii Socjalistycznej, w latach 1995-2002 pelnil funkcje premiera Portugalii, a w latach 2005-2015 sprawowal urzad wysokiego komisarza ds. uchodzcow organizacji przedstawionej w powyzszym tekscie."

Polecenie CKE: "Uzupelnij zdania - wpisz nazwe organizacji (A.), rok wydarzenia (B.) oraz nazwe stanowiska (C.)."

  • Tekst "O organizacji miedzynarodowej" dotyczy (A.) ............ . Polska nalezy do tej organizacji od (B.) ........ roku - jest jednym z panstw okreslanych jako czlonkowie pierwotni. W materiale "O polityku" zostal przedstawiony Antonio Manuel de Oliveira Guterres, ktory w 2017 roku - po okresie urzedowania Ban Ki-Moona - zostal (C.) ............ tej organizacji.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

A. Organizacja Narodow Zjednoczonych (ONZ) (ang. United Nations, UN)
Wskazniki w tekscie:

  • "dokument podpisany w San Francisco" - Karta Narodow Zjednoczonych, 26 czerwca 1945 r.
  • "deklaracja waszyngtonska" - Deklaracja Narodow Zjednoczonych z 1942 r. (poprzedzajaca KNZ)
  • biura: Nowy Jork (glowna siedziba), Genewa, Wieden, Nairobi

B. 1945 (rok zalozenia ONZ; Polska jest panstwem czlonkiem pierwotnym - podpisala KNZ jesienia 1945 r. wraz z 50 innymi panstwami zalozycielskimi; formalnie ONZ powstala 24 pazdziernika 1945 r.)

C. Sekretarz Generalny (Sekretarz Generalny ONZ; ang. UN Secretary-General).

Antonio Guterres jest 9. Sekretarzem Generalnym ONZ, sprawuje urzad od 1 stycznia 2017 r., po Ban Ki-Moonie (2007-2016). W 2022 r. wybrany na druga 5-letnia kadencje.

Typowy błąd / pułapka

W B czesty blad: rok 1946 lub 1956 (data ratyfikacji przez Polske). KLUCZ: Polska jest czlonkiem pierwotnym (founding member) - podpisala Karte w 1945 r., choc rzad londynski/lubelski w czerwcu 1945 r. nie byl pelnoprawnym zalozycielem; jednak Polska zostala dopisana do listy zalozycieli na konferencji 24 pazdziernika 1945 r. (Tymczasowy Rzad Jednosci Narodowej). To czyni ja czlonkiem pierwotnym - rok zalozenia 1945.

W C czesty blad: "Wysoki Komisarz NZ" lub "przewodniczacy". Guterres BYL Wysokim Komisarzem ds. Uchodzcow (UNHCR) w latach 2005-2015, ALE w 2017 r. zostal Sekretarzem Generalnym ONZ (innym, wyzszym stanowiskiem).

W A czesty blad: "UNESCO", "UNICEF" - to AGENCJE wyspecjalizowane ONZ, NIE sama ONZ.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 27 - WOS 2018 PR
Strona arkusza CKE 2018 PR WOS - zadanie 27. Na podstawie: CKE 2018 Oryginalny PDF CKE, str. 18

Rozwiazanie

Organizacja Narodow Zjednoczonych (ONZ):

  • Powstala na podstawie Karty Narodow Zjednoczonych (KNZ), podpisanej 26 czerwca 1945 r. w San Francisco
  • Wziela formalnie poczatek 24 pazdziernika 1945 r. (data ratyfikacji przez stale czlonkow Rady Bezpieczenstwa - obchodzona jako Dzien Narodow Zjednoczonych)
  • Glowna siedziba: Nowy Jork (Manhattan); inne: Genewa, Wieden, Nairobi
  • Obecnie 193 panstwa czlonkowskie

Glowne organy ONZ:

  1. Zgromadzenie Ogolne (General Assembly) - wszystkie panstwa, sesja zwyczajna corocznie wrzesien
  2. Rada Bezpieczenstwa (Security Council) - 15 czlonkow, w tym 5 stalych z prawem weta (USA, Rosja, ChRL, Wielka Brytania, Francja) + 10 niestalych
  3. Sekretariat kierowany przez Sekretarza Generalnego (najwyzszy urzednik administracyjny)
  4. Miedzynarodowy Trybunal Sprawiedliwosci (MTS) w Hadze
  5. Rada Gospodarcza i Spoleczna (ECOSOC)
  6. Rada Powiernicza (formalnie zawieszona od 1994 r.)

Sekretarz Generalny ONZ:

  • Mianowany przez Zgromadzenie Ogolne na rekomendacje Rady Bezpieczenstwa
  • Kadencja 5-letnia, mozliwosc reelekcji
  • Reprezentuje ONZ, zarzadza Sekretariatem

Historia stanowiska SG ONZ:

  1. Trygve Lie (Norwegia) 1946-1952
  2. Dag Hammarskjold (Szwecja) 1953-1961
  3. U Thant (Birma) 1961-1971
  4. Kurt Waldheim (Austria) 1972-1981
  5. Javier Perez de Cuellar (Peru) 1982-1991
  6. Boutros Boutros-Ghali (Egipt) 1992-1996
  7. Kofi Annan (Ghana) 1997-2006
  8. Ban Ki-Moon (Korea Pld) 2007-2016
  9. Antonio Guterres (Portugalia) 2017-obecnie (druga kadencja od 2022)

Polska w ONZ:

  • Polska jest panstwem czlonkiem pierwotnym - jej dane zostaly dolaczone do listy panstw zalozycielskich w 1945 r.
  • W historii ONZ Polska 6-krotnie zasiadala w Radzie Bezpieczenstwa jako czlonek niestaly (ostatnio 2018-2019)
  • Polacy na waznych stanowiskach: Eugeniusz Wyzner, Andrzej Towpik (prezesi Komitetu OZ), Joanna Wronecka (przewodniczaca Rady Bezp. 2019)

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ONZ, Karta Narodow Zjednoczonych, Antonio Guterres, Sekretarz Generalny" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl