m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MCHP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★★

Zadanie 13

Matura z chemii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

VI. Reakcje w roztworach wodnych: 3) interpretuje wartości pKw, pH; 4) wykonuje obliczenia z zastosowaniem pojęć: pH, iloczyn jonowy wody; stosuje do obliczeń prawo rozcieńczeń Ostwalda.

Treść zadania

Informacja wstępna. Jon reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:

Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej :

Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej jonu i stałej dysocjacji zasadowej sprzężonej z nim zasady jest równy iloczynowi jonowemu wody:

W temperaturze 25 °C: .

Polecenie (0–2). Oblicz pH — w temperaturze 25 °C — roztworu o stężeniu molowym 0,10 mol·dm⁻³. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji zasadowej.

Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Krok 1. Wybór właściwej stałej dysocjacji kwasowej.

Reakcja dotyczy jonu , sprzężonego z kwasem . Odpowiada mu druga stała dysocjacji kwasu węglowego (z tabeli stałych dysocjacji na karcie wzorów CKE):

Krok 2. Obliczenie stałej dysocjacji zasadowej.

Krok 3. Stężenie jonów wodorotlenkowych.

Oznaczmy . Ponieważ hydroliza jest niewielka, przyjmujemy mol·dm⁻³:

Krok 4. Obliczenie pH.

Wariant dokładniejszy (bez upraszczania mianownika):

Obie drogi dają ten sam wynik po zaokrągleniu — CKE uznaje każdą poprawną metodę.

Typowy błąd / pułapka

Pułapka: wybór zamiast . Kwas węglowy dysocjuje dwustopniowo (wartości z karty wzorów):

  • — to ,
  • — to .

Jon jest zasadą sprzężoną z , więc odpowiada mu . Użycie daje stężenie około stukrotnie mniejsze i pH ≈ 9,7 zamiast 11,7.

Nie zapomnij, że wynikiem pośrednim jest pOH, a nie pH. Reakcja generuje jony , więc najpierw liczymy , a dopiero potem . Podanie 2,33 jako pH to błąd.

Klucz CKE przyznaje 1 punkt za samo poprawne stężenie — warto więc doprowadzić obliczenia przynajmniej do tego etapu, nawet gdy zabraknie czasu.

dostarcza jony w stężeniu równym stężeniu soli. Wzór zawiera jeden jon węglanowy, więc mol·dm⁻³ — nie 0,2 (mimo dwóch atomów potasu).

Polecenie mówi: pominąć drugi etap dysocjacji zasadowej. Chodzi o dalszą reakcję , która daje pomijalny wkład. Klucz zaznacza też, że sprawdzanie stosowalności wzoru uproszczonego nie jest wymagane.

Uważaj na zaokrąglenia. Przy pierwiastkowaniu drobne różnice w przekładają się na trzecie miejsce znaczące — klucz uznaje każdy wynik będący konsekwencją poprawnej metody.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 13 — chemia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MCHP-R0-100-A-2605 — zadanie 13. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, chemia PR Oryginalny PDF CKE, str. 14

Algorytm obliczania pH roztworu soli hydrolizującej

KrokWzór
1. wybierz właściwą stałą sprzężonego kwasudla →
2. oblicz
3. oblicz
4. oblicz pOH
5. oblicz pH

Wzór skrócony (metoda logarytmiczna, użyta w jednym ze sposobów CKE):

Sprzężone pary kwas–zasada

KwasZasada sprzężonaStała opisująca przejście

Wartości (oraz amoniaku, ) — z karty wzorów CKE.

Reguła: do jonu o większym ładunku ujemnym odnosi się stała o wyższym numerze.

K_a \cdot K_b = K_w = 1{,}00\cdot 10^{-14} \quad (25\,^\circ\text{C})

Dlaczego roztwór węglanu potasu jest zasadowy

to sól mocnej zasady (KOH) i słabego kwasu (). Hydrolizie ulega anion:

Nadmiar jonów daje odczyn zasadowy (obliczone pH ≈ 11,7).

Cztery typy soli a odczyn

Sól zHydrolizujeOdczynPrzykład
mocny kwas + mocna zasadanieobojętnyNaCl, KNO₃
słaby kwas + mocna zasadaanionzasadowy, CH₃COONa
mocny kwas + słaba zasadakationkwasowyNH₄Cl,
słaby kwas + słaba zasadaoba jonyzależy od i CH₃COONH₄

Skala pH w temperaturze 25 °C

pHOdczynPrzykład (stężenie 0,1 mol·dm⁻³)
< 7kwasowyHCl (pH = 1)
7obojętnyNaCl
> 7zasadowy (pH ≈ 11,7), NaOH (pH = 13)

Punktacja CKE

  • 2 pkt — poprawna metoda, poprawne obliczenia oraz podanie wartości pH ≈ 11,7.
  • 1 pkt — poprawna metoda z błędem rachunkowym albo poprawne obliczenia zakończone na wartości bez przeliczenia na pH.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „hydroliza soli, stala dysocjacji zasadowej, iloczyn jonowy wody, obliczanie pH, weglany” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl