Zadanie 1
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy: tekst „O typie relacji człowieka ze społeczeństwem” (M. Czarnocka, Podmiot poznania a nauka, Toruń 2012, s. 202–203): „Człowiek tworzony bez reszty przez inne podmioty traci […] swą oryginalność i autonomiczność, swoją odrębność i niezależność względem innych. […] Człowiek staje się odbiciem innych osobowości, «tylko pośrednikiem, reprezentującym rolę, jaką dana osoba powinna odgrywać» […]. Człowiek jest podporządkowany społeczeństwu, jest egzemplarzem powielonym przez układy społeczne. Nie wyłamuje się z tych układów, ale, przeciwnie, pragnie wtopić się w społeczeństwo. Jest to człowiek […] pozbawiony swej indywidualności”.
Polecenie CKE: „Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź. Zjawisko społeczne przeciwne do opisanego w tekście to”
A. anomia.
B. nonkonformizm.
C. kontrola społeczna.
D. nierówność społeczna.
Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
B. nonkonformizm (zasady oceniania CKE). 1 p.
Tekst opisuje konformizm – podporządkowanie się jednostki układom społecznym i utratę indywidualności. Przeciwieństwem jest nonkonformizm – postawa zachowania własnej odrębności i niezależności wobec presji grupy.
Uwaga: anomia (A) to stan rozpadu lub osłabienia norm społecznych, a nie postawa jednostki przeciwna konformizmowi. Kontrola społeczna (C) to mechanizm, który skłania do przestrzegania norm, więc raczej sprzyja konformizmowi. Nierówność społeczna (D) dotyczy zróżnicowania pozycji w strukturze społecznej, a nie stosunku jednostki do norm grupy.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Konformizm to postawa polegająca na podporządkowaniu własnych zachowań, postaw i przekonań oczekiwaniom grupy. Wskaźniki konformizmu w tekście:
- „Człowiek tworzony bez reszty przez inne podmioty”,
- „traci […] swą oryginalność i autonomiczność”,
- „tylko pośrednikiem, reprezentującym rolę”,
- „pragnie wtopić się w społeczeństwo”.
Nonkonformizm to świadome przeciwstawianie się normom i naciskom grupy, zachowanie własnej odrębności.
Kluczowe pojęcia
- Konformizm – uleganie normom grupy, dostosowanie się (klasyczny przykład badań: eksperyment S. Ascha z porównywaniem długości linii).
- Nonkonformizm – świadomy sprzeciw wobec presji grupy, niezależność.
- Anomia (É. Durkheim) – rozpad lub osłabienie norm społecznych, dezorientacja jednostki.
- Kontrola społeczna – mechanizmy (sankcje, socjalizacja) skłaniające do przestrzegania norm.
Punktacja CKE
- 1 pkt za zaznaczenie B.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjologia, konformizm, nonkonformizm, indywidualizm, anomia” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl