Zadanie 1
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.1 — Jednostka i spoleczenstwo. Uczen rozpoznaje postawy spoleczne (konformizm, nonkonformizm).
Treść zadania
Tekst M. Czarnockiej (Podmiot poznania a nauka, Toruń 2012) opisuje zjawisko, w ktorym czlowiek traci wlasna oryginalnosc i autonomicznosc, staje sie odbiciem innych osobowosci i podporzadkowuje sie spoleczenstwu, pragnac w nim wtopic — co odpowiada definicji konformizmu.
Dokoncz zdanie. Zaznacz wlasciwa odpowiedz.
Zjawisko spoleczne przeciwne do opisanego w tekscie to
A. anomia.
B. nonkonformizm.
C. kontrola spoleczna.
D. nierownosc spoleczna.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
B. nonkonformizm.
Tekst opisuje konformizm — podporzadkowanie sie jednostki normom i wzorcom grupy, utrate indywidualnosci, "wtapianie sie" w spoleczenstwo. Przeciwienstwem konformizmu jest nonkonformizm — postawa swiadomego sprzeciwu wobec dominujacych norm, zachowanie wlasnej odrebnosci, autonomicznosci i indywidualnosci mimo presji spolecznej.
Czesty blad: wybor A. anomia (E. Durkheim) — to stan zaniku/rozpadu norm spolecznych, brak regulacji, NIE przeciwienstwo konformizmu. Anomia to dezintegracja systemu wartosci, a nie swiadomy bunt jednostki.
C. kontrola spoleczna to mechanizm wymuszajacy konformizm (przez sankcje), wiec nie jego przeciwienstwo.
D. nierownosc spoleczna dotyczy stratyfikacji, a nie postawy wobec norm.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Konformizm to postawa polegajaca na podporzadkowaniu wlasnych zachowan, postaw i przekonan oczekiwaniom grupy. W tekscie wskazniki konformizmu:
- “Czlowiek tworzony bez reszty przez inne podmioty”
- “Traci swa oryginalnosc i autonomicznosc”
- “Tylko posrednikiem, reprezentujacym role”
- “Pragnie wtopic sie w spoleczenstwo”
Nonkonformizm = swiadome przeciwstawienie sie normom i naciskom grupy, zachowanie wlasnej tozsamosci.
Kluczowe pojecia
- Konformizm — uleglosc normom grupy, dostosowanie sie (S. Asch, eksperyment z liniami).
- Nonkonformizm — swiadomy sprzeciw, niezaleznosc poznawcza i moralna.
- Anomia (E. Durkheim) — zanik/rozpad norm spolecznych, dezorientacja jednostki.
- Kontrola spoleczna — mechanizmy (sankcje, socjalizacja) wymuszajace konformizm.
Punktacja CKE
- 1 pkt za wskazanie B.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjologia, konformizm, nonkonformizm, indywidualizm, anomia" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl