Zadanie 13
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: IV.6 — Demokracja bezposrednia w RP. Inicjatywa obywatelska, referendum, recall lokalny.
Treść zadania
Trzy informacje o formach demokracji bezposredniej (M. Bankowicz):
- Informacja 1: Obywatele moga zglosic projekt ustawy. (= inicjatywa ludowa / obywatelska)
- Informacja 2: Obywatele maja prawo do zablokowania wykonywania kwestionowanej przez nich ustawy. (= weto ludowe / referendum abrogacyjne)
- Informacja 3: Grupa wyborcow moze zadac usuniecia ze stanowisk urzednikow pochodzacych z wyborow powszechnych, o dymisji decyduja obywatele w glosowaniu. (= recall / odwolanie)
13.1. Podaj nazwe formy demokracji bezposredniej, ktora jest stosowana w Rzeczypospolitej Polskiej na szczeblu centralnym, oraz numer informacji o niej.
13.2. Podaj nazwe formy demokracji bezposredniej, ktora jest stosowana w Rzeczypospolitej Polskiej na szczeblu lokalnym, oraz numer informacji o niej.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
13.1. Szczebel centralny:
- Numer informacji: 1
- Nazwa: inicjatywa ustawodawcza obywateli (inicjatywa ludowa)
Zgodnie z art. 118 ust. 2 Konstytucji RP, inicjatywa ustawodawcza przysluguje rowniez grupie co najmniej 100 000 obywateli majacych prawo wybierania do Sejmu. Tryb: ustawa z 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.
W Polsce na szczeblu centralnym nie ma weta ludowego (Informacja 2) ani recall (Informacja 3) — Prezydenta i poslow nie mozna odwolac w drodze referendum.
13.2. Szczebel lokalny:
- Numer informacji: 3
- Nazwa: referendum lokalne w sprawie odwolania organu samorzadu terytorialnego (recall lokalny)
Zgodnie z Ustawa z 15 wrzesnia 2000 r. o referendum lokalnym (art. 2), mieszkancy moga w referendum odwolac wojta/burmistrza/prezydenta miasta lub rade gminy/powiatu/sejmik przed uplywem kadencji. To bezposredni odpowiednik instytucji recall.
Pulapki:
- Informacja 2 (weto ludowe) NIE jest stosowane w Polsce — ani centralnie, ani lokalnie. Czesty blad: pomylenie z referendum ogolnokrajowym (art. 125 Konstytucji), ktore nie sluzy blokowaniu ustaw, tylko rozstrzyganiu spraw o szczegolnym znaczeniu.
- Recall (Informacja 3) NIE istnieje na szczeblu centralnym (nie mozna odwolac Prezydenta RP w referendum w Polsce).
- W Polsce inicjatywa lokalna (od 2018 r. — uchwaly rad gmin/powiatow z inicjatywy mieszkancow) tez istnieje, ale informacja 3 dotyczy odwolywania urzednikow, nie projektow uchwal.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Demokracja bezposrednia w Polsce
| Forma | Szczebel centralny | Szczebel lokalny |
|---|---|---|
| Inicjatywa ustawodawcza obywateli | TAK (100 000 obywateli, art. 118 ust. 2 Konstytucji) | Inicjatywa uchwalodawcza mieszkancow (od 2018) |
| Referendum ogolnokrajowe | TAK (art. 125 Konstytucji) | — |
| Referendum lokalne | — | TAK (ustawa z 2000) |
| Odwolanie wladzy (recall) | NIE (Prezydenta i poslow nie mozna odwolac) | TAK (wojt, rada — referendum lokalne) |
| Weto ludowe | NIE | NIE |
Punktacja CKE
- 13.1. 1 pkt — nr 1 + nazwa “inicjatywa ustawodawcza obywateli”.
- 13.2. 1 pkt — nr 3 + nazwa “referendum lokalne (odwolanie)”.
- Suma: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „demokracja bezposrednia, inicjatywa ludowa, referendum, weto ludowe, recall" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl