Zadanie 13
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: 13.1: 12. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający: 3) opisuje formy aktywności obywateli w ramach […] państwa […]. 13.2: 12. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający: 3) opisuje formy aktywności obywateli w ramach społeczności lokalnej, regionu […]; 28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający: 1) […] opisuje instytucję referendum lokalnego.
Treść zadania
Materiał źródłowy: „Formy demokracji bezpośredniej” (na podstawie: M. Bankowicz, Demokracja. Zasady, procedury, instytucje, Kraków 2006):
- Informacja 1. Obywatele mogą zgłosić projekt ustawy.
- Informacja 2. Obywatele mają prawo do zablokowania wykonywania kwestionowanej przez nich ustawy.
- Informacja 3. Grupa wyborców może żądać usunięcia ze stanowisk urzędników pochodzących z wyborów powszechnych, a o dymisji decydują obywatele w głosowaniu.
13.1. Podaj nazwę formy demokracji bezpośredniej, która jest stosowana w Rzeczypospolitej Polskiej na szczeblu centralnym, oraz numer informacji o niej.
13.2. Podaj nazwę formy demokracji bezpośredniej, która jest stosowana w Rzeczypospolitej Polskiej na szczeblu lokalnym, oraz numer informacji o niej.
Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
13.1. Numer informacji – 1; nazwa – inicjatywa ludowa / ludowa inicjatywa ustawodawcza / obywatelska inicjatywa prawodawcza (zasady oceniania CKE). 1 p.
Według art. 118 ust. 2 Konstytucji RP inicjatywa ustawodawcza przysługuje także grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.
13.2. Numer informacji – 3; nazwa – referendum odwoławcze / recall / referendum (zasady oceniania CKE). 1 p.
Mieszkańcy gminy, powiatu lub województwa mogą w referendum lokalnym odwołać organy samorządu przed upływem kadencji, np. wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo radę.
Uwaga: weta ludowego (informacja 2) w Polsce nie stosuje się – ani na szczeblu centralnym, ani lokalnym. Referendum ogólnokrajowe nie służy blokowaniu ustaw. Odwołania w głosowaniu (informacja 3) nie ma na szczeblu centralnym – dotyczy tylko organów samorządu terytorialnego.
Punkt za każdy podpunkt przyznaje się tylko za poprawny numer razem z poprawną nazwą.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Demokracja bezpośrednia w Polsce
| Forma | Szczebel centralny | Szczebel lokalny |
|---|---|---|
| Inicjatywa ustawodawcza obywateli | tak (100 000 obywateli, art. 118 ust. 2 Konstytucji) | obywatelska inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców (od 2018 r.) |
| Referendum ogólnokrajowe | tak (art. 125 Konstytucji) | – |
| Referendum lokalne | – | tak (ustawa z 15 września 2000 r. o referendum lokalnym) |
| Odwołanie organu w głosowaniu (recall) | nie | tak (np. wójt, rada – w referendum lokalnym) |
| Weto ludowe | nie | nie |
Punktacja CKE
- 13.1. 1 pkt – numer 1 i nazwa: inicjatywa ludowa / ludowa inicjatywa ustawodawcza / obywatelska inicjatywa prawodawcza.
- 13.2. 1 pkt – numer 3 i nazwa: referendum odwoławcze / recall / referendum.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „demokracja bezposrednia, inicjatywa ludowa, referendum, weto ludowe, recall” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl