Zadanie 15
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.2 — System parlamentarno-komitetowy. Szwajcaria jako przyklad. Zasada podzialu wladzy.
Treść zadania
Tekst J. Knopka (Europejskie systemy polityczne) opisuje system rzadow oparty na supremacji parlamentu — jako jedynej politycznej reprezentacji obywateli. Cechy: parlament dominuje w zyciu polityczno-ustrojowym, rzad zalezy od parlamentu, brak prerogatyw glowy panstwa. Przykladem jest Szwajcaria.
15.1. Dokoncz zdanie. Zaznacz wlasciwa odpowiedz.
System polityczny opisany w tekscie to system
15.2. Ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.
- W systemie politycznym opisanym w tekscie parlament moze byc bikameralny.
- W Szwajcarii prezydent wchodzi w sklad kolegialnego organu wykonawczego, bedacego takze glowa panstwa.
- Opisane w tekscie relacje miedzy organami prawodawczymi a wykonawczymi sa zgodne z monteskiuszowska zasada podzialu wladzy.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
15.1. B. parlamentarno-komitetowy (zwany tez konwentem, system konwentu, system rzadow zgromadzenia).
Cechy:
- Supremacja parlamentu — parlament jest najwyzszym organem panstwa.
- Rzad (Rada Zwiazkowa w Szwajcarii) jest wybierany przez parlament i mu podporzadkowany — pelni role komitetu wykonawczego parlamentu (stad "komitetowy").
- Brak silnej glowy panstwa — prezydent Szwajcarii to przewodniczacy 7-osobowej Rady Zwiazkowej, wybierany rocznie sposrod jej czlonkow (kazdy ma swoja kolejke).
15.2.
1. P — parlament szwajcarski (Zgromadzenie Federalne) jest bikameralny: Rada Narodowa (Nationalrat, 200 czlonkow) + Rada Kantonow (Standerat, 46 czlonkow). Wiec system parlamentarno-komitetowy moze (i w Szwajcarii faktycznie ma) parlament dwuizbowy. P.
2. P — Rada Zwiazkowa (Bundesrat / Conseil federal) Szwajcarii jest kolegialnym organem wykonawczym (7 czlonkow) i jednoczesnie kolegialna glowa panstwa. Prezydent Konfederacji wchodzi w jej sklad i jest tylko primus inter pares (pierwszy wsrod rownych), wybierany rocznie. P.
3. F — opisany system lamie klasyczna monteskiuszowska zasade podzialu wladzy (rownosci i wzajemnego hamowania trzech wladz), poniewaz wladza wykonawcza jest podporzadkowana wladzy prawodawczej, a nie rownorzedna. Parlament wybiera rzad i moze go odwolac. To fuzja wladz (lub przewaga jednej nad druga), a nie ich rozdzielenie. F.
Klucz CKE: 15.1 = B, 15.2 = P, P, F.
Pulapki:
- A. parlamentarno-prezydencki = polprezydencki (Francja). To NIE Szwajcaria.
- C. parlamentarno-gabinetowy = klasyczny (Wielka Brytania, Niemcy, RP). Rzad odpowiada przed parlamentem, ale jest organem odrebnym i samodzielnym, nie komitetem parlamentu.
- D. prezydencki (USA) — silny prezydent, brak odpowiedzialnosci politycznej rzadu przed parlamentem.
- Pulapka 3: nie kazdy "system parlamentarny" rozni sie od podzialu Monteskiusza. W systemie komitetowym rozroznienie jest naruszone (fuzja); w klasycznym parlamentarnym i prezydenckim — zachowane.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Porownanie systemow rzadow
| System | Glowa panstwa | Rzad | Zaleznosc od parlamentu |
|---|---|---|---|
| Parlamentarno-komitetowy (Szwajcaria) | kolegialna, slaba (przewodniczacy roczny) | wybierany przez parlament, podporzadkowany | pelna |
| Parlamentarno-gabinetowy (UK, RP, RFN) | symboliczna (krol/prezydent) | odpowiedzialny przed parlamentem, ale samodzielny | duza |
| Polprezydencki (Francja) | silny prezydent (wybory bezposrednie) | podwojna lojalnosc (prezydent + parlament) | umiarkowana |
| Prezydencki (USA) | silny prezydent, lacznie z premierem | mianowany przez prezydenta | brak odpowiedzialnosci politycznej |
Punktacja CKE
- 15.1. 1 pkt — B.
- 15.2. 1 pkt — P, P, F (wszystkie trzy poprawne).
- Suma: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „system parlamentarno-komitetowy, Szwajcaria, supremacja parlamentu" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl