Zadanie 4
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.5 — Mniejszosci narodowe i etniczne w Polsce. Uczen rozroznia typy mniejszosci wg ustawy z 2005 r.
Treść zadania
Na mapie administracyjnej Polski zaznaczono gminy, w ktorych wprowadzono jezyk pomocniczy — oznaczone literami A, B, C, D.
- A — gminy na pograniczu polsko-litewskim (Puńsk, Sejny) — jezyk litewski.
- B — gminy na Warmii (Stare Juchy itp.) — niewystepujace; w rzeczywistosci ten obszar to gminy z jezykiem niemieckim (Warmia/Mazury) — NIE, B jest na polnoc, prawdopodobnie gminy z jezykiem niemieckim na Warmii.
- C — gminy na wschodzie (Hajnowka, Czeremcha) — jezyk bialoruski.
- D — gminy na Opolszczyznie — jezyk niemiecki.
Ocen prawdziwosc podanych zdan. Zaznacz P, jesli zdanie jest prawdziwe, albo F — jesli jest falszywe.
- W gminach oznaczonych na mapie literami A i C jezykiem pomocniczym jest jezyk bialoruski.
- Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk regionalny w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera B.
- Gminy, w ktorych jezykiem pomocniczym jest jezyk mniejszosci etnicznej w rozumieniu prawodawstwa polskiego, oznaczono na mapie litera D.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
1. F — A to gminy z jezykiem litewskim (mniejszosci litewskiej, woj. podlaskie, Punsk, Sejny), a C to gminy z jezykiem bialoruskim. Wiec NIE w obu jest bialoruski.
2. P — jedyny jezyk regionalny w Polsce (zgodnie z Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszosciach narodowych i etnicznych oraz jezyku regionalnym) to jezyk kaszubski. Gminy kaszubskojezyczne sa na Pomorzu (woj. pomorskie — np. Sierakowice, Linia), oznaczone na mapie litera B.
3. F — gminy oznaczone litera D (Opolszczyzna) maja jezyk niemiecki. Niemcy to mniejszosc narodowa, a NIE etniczna. Mniejszosci etniczne w Polsce (wg ustawy z 2005 r.): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. Zadna z nich nie ma gmin z jezykiem pomocniczym na mapie.
Kluczowe rozroznienie z Ustawy z 6 stycznia 2005 r.:
- Mniejszosc narodowa (9): Niemcy, Bialorusini, Ukraincy, Litwini, Rosjanie, Czesi, Slowacy, Ormianie, Zydzi. Wymaga panstwa pochodzenia.
- Mniejszosc etniczna (4): Karaimi, Lemkowie, Romowie, Tatarzy. Bez panstwa pochodzenia.
- Jezyk regionalny (1): kaszubski — jedyny taki w Polsce.
Niemcy = NARODOWA (maja Niemcy jako panstwo pochodzenia). Czesty blad: uznawanie ich za etniczna.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Podstawa prawna
Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszosciach narodowych i etnicznych oraz jezyku regionalnym (Dz.U. 2005 nr 17 poz. 141):
- Art. 2 ust. 1: 9 mniejszosci narodowych (jedna z 9 cech: identyfikacja narodowa z panstwem zorganizowanym przez inny narod).
- Art. 2 ust. 2: 4 mniejszosci etniczne (bez wlasnego panstwa).
- Art. 19: jezyk regionalny — kaszubski.
- Art. 9: gmina moze wprowadzic jezyk pomocniczy obok urzedowego polskiego, jesli liczba mieszkancow gminy nalezacych do mniejszosci stanowi co najmniej 20% mieszkancow.
Mapa: ktore mniejszosci gdzie
| Litera | Region | Jezyk pomocniczy | Typ |
|---|---|---|---|
| A | Punsk, Sejny (Podlasie) | litewski | narodowa |
| B | Pomorze (Kaszuby) | kaszubski | jezyk regionalny |
| C | Hajnowka, Czeremcha (Podlasie) | bialoruski | narodowa |
| D | Opolszczyzna | niemiecki | narodowa |
Punktacja CKE
- 1 pkt za poprawna ocene wszystkich 3 zdan: F, P, F.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „mniejszosci narodowe i etniczne, jezyk pomocniczy, ustawa, gminy" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl