Zadanie 12 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2022, PR

Treść zadania

Dwie tabele z wynikami wyborow do Sejmu RP z drugiej dekady XXI wieku (2011 i 2015 r.):

Tabela 1 (2011): PO 39,18% / 207 mandatow, PiS 29,89% / 157, Ruch Palikota 10,02% / 40, PSL 8,36% / 28, SLD 8,24% / 27.

Tabela 2 (2015): PiS 37,58% / 235, PO 24,09% / 138, Kukiz'15 8,81% / 42, Nowoczesna 7,60% / 28, Zjednoczona Lewica 7,55% / 0, PSL 5,13% / 16.

12.1. Na podstawie tabel sformuluj argument i kontrargument do tezy: Polski system partyjny jest stabilny.

12.2. Wyjasnij, dlaczego w wyborach, ktorych wyniki zaprezentowano jako ostatnie (2015), nie przyznano mandatow w Sejmie RP jednemu z ugrupowan.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

12.1.

Argument (za stabilnoscia): Trzy ugrupowania — PiS, PO i PSL — sa obecne w obu wyborach (2011 i 2015) i razem zdobyly w obu cyklach ponad 75% mandatow. Stabilna obecnosc dwoch glownych partii (PO, PiS) i PSL jako "jezyczka u wagi" wskazuje na stabilizacje systemu dwubiegunowego.

Kontrargument (przeciw stabilnosci): System partyjny ulegl istotnym zmianom — w 2015 r. zniknal Ruch Palikota (z 10% w 2011 r.), SLD spadl ponizej progu (z 8,24% w 2011 r. do 7,55% w ramach Zjednoczonej Lewicy, ale po przekroczonym wyzszym progu dla koalicji), pojawily sie dwie nowe partie (Kukiz'15, Nowoczesna). To swiadczy o fluktuacji elity partyjnej i niestabilnosci systemu.

12.2.

Zjednoczona Lewica uzyskala 7,55% glosow, ale nie przyznano jej mandatow, poniewaz wystartowala jako koalicja wyborcza, a dla koalicji obowiazuje wyzszy prog wyborczy — 8% (zgodnie z Kodeksem wyborczym, art. 196 §1 pkt 2). Pojedyncze partie (komitety partyjne) maja prog 5%, ale koalicje wyborcze — 8%. Zjednoczona Lewica (SLD + TR + PPS + UP + Zieloni) nie przekroczyla 8%, wiec nie podzielono miedzy nia mandatow.

Typowy błąd / pułapka

Pulapki 12.1: Nie wystarczy ogolnik "stabilny / niestabilny" — trzeba odwolac sie do danych z tabel (konkretne partie obecne lub nieobecne w obu wyborach).

Pulapki 12.2:

Klucz to 8% prog dla koalicji, NIE 5%. Czesty blad: "nie przekroczyly progu wyborczego 5%" — 7,55% > 5%, wiec to nie wyjasnia. Klucz to rozroznienie: komitet partyjny vs koalicja.
Inna mozliwa odpowiedz: "wystartowali jako Komitet Koalicyjny Wyborczy", a nie pojedyncza partia.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 12 - WOS 2022 PR — Strona arkusza CKE 2022 PR WOS - zadanie 12 (wyniki wyborow 2011 i 2015). Na podstawie: CKE 2022 / pkw.gov.pl Oryginalny PDF CKE, str. 8

Progi wyborcze w Polsce

Komitet	Prog do Sejmu	Podstawa
Komitet wyborczy partii politycznej	5%	Kodeks wyborczy art. 196 §1 pkt 1
Komitet wyborczy wyborcow	5%	Kodeks wyborczy art. 196 §1 pkt 1
Koalicyjny komitet wyborczy	8%	Kodeks wyborczy art. 196 §1 pkt 2
Komitet mniejszosci narodowej	brak progu	Kodeks wyborczy art. 197

Sejm 2015 — czyste fakty

Zjednoczona Lewica (SLD + Twoj Ruch + PPS + UP + Zieloni) wystartowala jako koalicja wyborcza. Uzyskala 7,55% (~1,15 mln glosow), ale prog 8% nie zostal przekroczony → 0 mandatow. Gdyby SLD wystartowal samodzielnie (5% prog), zapewne wszedlby do Sejmu.

Punktacja CKE

12.1. 1 pkt — poprawny argument i kontrargument z danych.
12.2. 1 pkt — wskazanie startu jako koalicji + progu 8%.
Suma: 2 pkt.