Zadanie 23
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy:
Tekst „O prawach pozytywnych” (na podstawie: www.eduteka.pl): kategorię praw pozytywnych tworzą uprawnienia jednostki do uzyskania świadczeń na jej rzecz. Roszczenie to skierowane jest do społeczeństwa, które spłaca swój „dług” wobec jednostki za pośrednictwem państwa. Państwo wówczas ma obowiązek podejmowania działań, np. podziału wytworzonego dochodu narodowego, który umożliwiłby realizację prawa do świadczenia. Tak więc prawa tego rodzaju są prawami „poprzez państwo”.
Przepisy prawne z Konstytucji RP (stan prawny na 20 stycznia 2022 r.):
- Art. 41 ust. 1. Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. […]
- Art. 61 ust. 1. Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów publicznych […].
- Art. 68 ust. 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
- Art. 70 ust. 1. Każdy ma prawo do nauki. […]
- Art. 77 ust. 1. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Polecenie CKE: „Uzupełnij tekst – wpisz właściwe numery. Prawa II generacji, których dotyczy tekst, uregulowano m.in. w przytoczonych art. …… i …… .”
Źródło: arkusz CKE EWOP-R0-100-2205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Art. 68 i 70 (zasady oceniania CKE). 1 p. – za poprawne wskazanie dwóch numerów.
Prawo do ochrony zdrowia i prawo do nauki to prawa socjalne i kulturalne (II generacji). Wymagają od państwa świadczeń – opieki zdrowotnej i edukacji – czyli są prawami „poprzez państwo”, o których mówi tekst.
Uwaga: art. 41 (nietykalność i wolność osobista) to wolność osobista, a art. 61 (dostęp do informacji o działalności organów publicznych) – prawo polityczne; obie należą do I generacji. Art. 77 (wynagrodzenie szkody) to środek ochrony praw, a nie świadczenie socjalne.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Generacje praw człowieka
| Generacja | Rodzaj | Przykłady z Konstytucji RP | Charakter |
|---|---|---|---|
| I | osobiste i polityczne | wolność osobista (art. 41), prawo do życia (art. 38), wolność wyrażania poglądów (art. 54), prawo do informacji o działalności organów publicznych (art. 61), prawo wybierania (art. 62) | przeważnie negatywne – państwo ma nie ingerować |
| II | ekonomiczne, socjalne, kulturalne | ochrona zdrowia (art. 68), nauka (art. 70), praca (art. 65), zabezpieczenie społeczne (art. 67) | pozytywne – państwo ma zapewnić świadczenia |
| III | solidarnościowe (zbiorowe) | np. prawo do pokoju, do rozwoju, do czystego środowiska | prawa przysługujące zbiorowościom |
Punktacja CKE
- 1 pkt za podanie obu numerów artykułów: 68 i 70.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prawa czlowieka, prawa pozytywne, prawa II generacji, prawa socjalne, ekonomiczne, kulturalne” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl