Zadanie 5
Matura z WOS-u, maj 2022, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.3 — Spoleczenstwo obywatelskie. Uczen wymienia podmioty III sektora i odroznia je od I/II sektora.
Treść zadania
Tekst J. Dzwonczyka (Spoleczenstwo obywatelskie i bariery jego rozwoju) opisuje trzeci sektor — organizacje podejmujace dzialania na rzecz podnoszenia jakosci zycia ludzi i spoleczenstwa.
Dokoncz zdanie. Zaznacz wlasciwa odpowiedz.
Do instytucji funkcjonujacych w sektorze, ktorego dotyczy tekst, nie zalicza sie
A. fundacji.
B. izby rzemieslniczej.
C. spolki Skarbu Panstwa.
D. stowarzyszenia dzialkowcow.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202205. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
C. spolki Skarbu Panstwa.
Trzeci sektor = organizacje pozarzadowe (NGO), niedochodowe, dzialajace na rzecz dobra publicznego, NIEZALEŻNE od panstwa i biznesu.
- Pierwszy sektor = sektor publiczny (panstwo, samorzad, spolki Skarbu Panstwa).
- Drugi sektor = sektor prywatny (biznes, spolki komercyjne).
- Trzeci sektor = NGO (fundacje, stowarzyszenia, izby — non-profit).
Spolka Skarbu Panstwa = sektor PUBLICZNY (pierwszy), bo Skarb Panstwa jest wlascicielem akcji/udzialow. NIE jest organizacja pozarzadowa.
Pozostale (A, B, D) — fundacje, stowarzyszenia, izby rzemieslnicze (jako samorzad zawodowy / organizacja pozarzadowa) naleza do III sektora.
Pulapki:
- B. izba rzemieslnicza — to organizacja samorzadu zawodowego (NGO sui generis, czesto klasyfikowana jako III sektor). NIE jest spolka panstwowa.
- D. stowarzyszenie dzialkowcow (PZD) — klasyczne stowarzyszenie = NGO.
- Klucz: spolka Skarbu Panstwa to firma, w ktorej wlascicielem jest panstwo (np. PKN Orlen, PKP, KGHM) — z definicji NIE jest NGO.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Trojsektorowy model gospodarki
| Sektor | Typy podmiotow | Cel | Wlasciciel |
|---|---|---|---|
| I — publiczny | administracja rzadowa/samorzadowa, spolki SP, instytucje budzetowe | dobro wspolne | panstwo |
| II — prywatny | spolki, jednoosobowe firmy, korporacje | zysk | osoby fizyczne/prawne |
| III — obywatelski (NGO) | fundacje, stowarzyszenia, koscioly, zwiazki zawodowe, partie | misja spoleczna, non-profit | NIE panstwo, NIE rynek |
Ustawa o dzialalnosci pozytku publicznego i wolontariacie
Ustawa z 24 kwietnia 2003 r. definiuje organizacje pozarzadowe jako podmioty, ktore:
- nie sa jednostkami sektora finansow publicznych,
- nie dzialaja w celu osiagniecia zysku.
Z tej definicji jasno wynika, ze spolka Skarbu Panstwa (wlasnosc panstwa) NIE moze byc III sektorem.
Punktacja CKE
- 1 pkt za C.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „trzeci sektor, organizacje pozarzadowe, NGO, spoleczenstwo obywatelskie" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl