Zadanie 13
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIX wiek. Wymaganie XXII - powstania narodowe; powstanie listopadowe 1830-1831.
Treść zadania
Źródło 1. Plany dwóch bitew (A, B) z okresu powstania listopadowego (na podstawie: T. Łępkowski, Powstanie listopadowe, Warszawa 1987).
Źródło 2. Fragment opracowania historycznego - opisuje taktykę dowódcy polskiego polegającą na unikaniu walk z głównymi siłami nieprzyjaciela, którą odrzucił plan natarcia przez Prądzyńskiego; główne siły polskie wycofały się na prawy brzeg rzeki; rosyjski feldmarszałek z trudem opanował most. Mowa o bitwie przegranej, w której Polacy nie zdołali zniszczyć mostu.
Polecenie CKE (Zadanie 13.1): Rozstrzygnij, na którym z planów ukazanych w źródle 1. (A czy B) przedstawiono przebieg bitwy opisanej w źródle 2. W uzasadnieniu podaj nazwę bitwy i odwołaj się do informacji zawartych w obu źródłach.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: Plan B (lub A - w zależności od oznaczeń map; rozstrzyga ten plan, który pokazuje bitwę z przeprawą przez Wisłę przy Warszawie i mostem nad rzeką).
Nazwa bitwy: Bitwa pod Grochowem (Olszynka Grochowska) - 25 lutego 1831 r.
Uzasadnienie: Plan przedstawia bitwę pod Grochowem (Olszynkę Grochowską), w której:
- polski wódz (gen. Józef Chłopicki, dowódca de facto, oficjalnie ks. Michał Radziwiłł) zastosował taktykę unikania głównych sił rosyjskich (źródło 2)
- plan natarcia Ignacego Prądzyńskiego został odrzucony (źródło 2)
- polskie wojska wycofały się na prawy brzeg Wisły (źródło 2, widoczne na planie)
- feldmarszałek Iwan Dybicz z trudem opanował most na Wiśle
- bitwa była przegrana, ale Rosjanom nie udało się zniszczyć armii polskiej
Bitwa pod Grochowem była jedną z najkrwawszych bitew powstania listopadowego; Polacy wycofali się do Warszawy, co zachowało powstanie, ale rozpoczęło proces jego stopniowej klęski.
Częsty błąd: pomylenie z bitwą pod Ostrołęką (26 V 1831) - też przegrana, ale BEZ kontekstu mostu na Wiśle i wycofania na prawy brzeg. Grochów = pod Warszawą, taktyka obronna, Chłopicki ranny. Ostrołęka = atak Skrzyneckiego na siły Dybicza, klęska na Narwi.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Identyfikacja bitwy
Cechy z źródła 2:
- taktyka unikania głównych sił
- odrzucenie planu Prądzyńskiego
- wycofanie na prawy brzeg rzeki
- problemy Rosjan z mostem
- bitwa przegrana, ale nieudane zniszczenie armii
→ Bitwa pod Grochowem (Olszynka Grochowska), 25 II 1831
Krok 2. Dowódcy i kontekst
Polacy: ks. Michał Radziwiłł (formalnie), gen. Józef Chłopicki (faktycznie, ranny). Rosjanie: feldmarszałek Iwan Dybicz. Plan Prądzyńskiego: ofensywa, odrzucony przez Chłopickiego.
Krok 3. Rozpoznanie planu
Plan z przeprawą przez Wisłę przy Warszawie = Grochów. Drugi plan to inna bitwa powstania (np. Ostrołęka, Iganie, Stoczek).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „powstanie listopadowe, bitwa pod Grochowem, Olszynka Grochowska, XIX wiek" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl