Zadanie 25
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: LVII. Polska w latach 1957–1981. Zdający: 6) wyjaśnia […] następstwa strajków 1980 roku […]; 7) charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” i ocenia jego wpływ na przemiany społeczno-polityczne w Polsce i w Europie (PP).
Treść zadania
Fragment stenogramu rozmowy z października 1981 roku
Polityk A: [J]uż wysłaliśmy do ciebie oficjalne gratulacje, ale ja chciałbym także osobiście pogratulować ci wyboru na stanowisko I sekretarza KC PZPR. Słusznie zrobiłeś, wyrażając zgodę na taką decyzję […]. W PZPR teraz nie ma działacza, który cieszyłby się autorytetem równym twojemu – świadczą o tym także wyniki głosowania na plenum. Rozumiemy, że stoją przed tobą całkiem niełatwe zadania. Ale jesteśmy przekonani, że sobie z nimi poradzisz, uczynisz wszystko, by pokonać tę ciężką chorobę, która dotknęła wasz kraj.
Polityk B: Bardzo wam dziękuję […] za gratulacje i przede wszystkim za zaufanie, którym mnie obdarzyliście. Chcę wam otwarcie powiedzieć, że zgodziłem się przyjąć to stanowisko po dużej wewnętrznej walce i tylko dlatego, iż wiedziałem, że wy mnie popieracie i że wy jesteście za taką decyzją. Jeżeli byłoby inaczej, nigdy bym się na to nie zgodził. Jest to bardzo ciężkie, bardzo trudne zadanie w tej złożonej sytuacji w kraju, w jakiej obecnie się znajduję jako premier i jako minister obrony. Ale zrozumiałem, że jest to właściwe i niezbędne, jeśli wy tak uważacie. […] Uczynię, Leonidzie Iljiczu, wszystko, jako komunista i jako żołnierz, aby było lepiej, aby osiągnąć przełom w sytuacji w kraju i w naszej partii.
(A. Dziurok i in., Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918–1989, Warszawa 2010, s. 427)
Zadanie 25.1. Podaj nazwisko polityka A i wyjaśnij, o jakiej ciężkiej chorobie wspomniał w swojej wypowiedzi. W odpowiedzi odwołaj się do faktografii.
Zadanie 25.2. Podaj nazwisko polityka B i wyjaśnij, w jaki sposób osiągnął on przełom w sytuacji w kraju. W odpowiedzi odwołaj się do faktografii.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 25.1:
Polityk A: Leonid Breżniew – w wypowiedzi polityka B pada zwrot „Leonidzie Iljiczu”.
Ciężka choroba: tak Breżniew nazwał sytuację w Polsce związaną z falą strajków oraz narodzinami i legalizacją ruchu społecznego „Solidarność”, co oznaczało kryzys władzy komunistycznej w Polsce.
Zadanie 25.2:
Polityk B: Wojciech Jaruzelski – w październiku 1981 r. został I sekretarzem KC PZPR, będąc już premierem i ministrem obrony narodowej.
„Przełom w sytuacji w kraju”: Jaruzelski postanowił siłowo rozprawić się z „Solidarnością” i opozycją – 13 grudnia 1981 r. wprowadził stan wojenny na terenie całego kraju, by zdelegalizować i spacyfikować opozycję.
Błąd: uznanie polityka A za polskiego działacza (np. Gierka lub Kanię). O tym, że to Leonid Breżniew, świadczy zwrot „Leonidzie Iljiczu” w wypowiedzi polityka B. Drugi błąd: ograniczenie „przełomu” do objęcia funkcji – zasady oceniania wskazują wprowadzenie stanu wojennego.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Datowanie
Październik 1981 = czas zmiany na czele PZPR. 18 X 1981 Kania ustępuje, Jaruzelski obejmuje stanowisko I sekretarza KC PZPR.
Krok 2. Polityk A i B
- A = Leonid Breżniew – polityk B zwraca się do niego „Leonidzie Iljiczu”; „ciężka choroba” to fala strajków, narodziny i legalizacja „Solidarności”, czyli kryzys władzy komunistycznej w Polsce
- B = Wojciech Jaruzelski – obejmuje funkcję I sekretarza, będąc już premierem i ministrem obrony
Krok 3. Stan wojenny - “przełom”
13 XII 1981 r. Jaruzelski wprowadza stan wojenny:
- WRON (Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego)
- internowanie ok. 10 tys. działaczy “Solidarności”
- zawieszenie związków zawodowych
- 9 zabitych w kopalni “Wujek” (16 XII 1981)
- delegalizacja “Solidarności” (X 1982)
Krok 4. Skutek dla Solidarności
“Solidarność” przeszła do podziemia. Powrót do legalnej działalności dopiero po Okrągłym Stole (luty-kwiecień 1989).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „PRL, październik 1981, Breżniew, Jaruzelski, stan wojenny, Solidarność” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl