Zadanie 5
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: XI. Europa późnego średniowiecza. Zdający: 1) charakteryzuje kryzysy polityczne […] późnego średniowiecza (PR) – zad. 5.1, 5.2 i 5.3.
Treść zadania
Źródło 1. Fragment ilustracji przedstawiającej wojska dwóch stron konfliktu w bitwie pod Crécy w 1346 roku
[W arkuszu: barwna miniatura – starcie rycerzy, kuszników i łuczników obu stron; nad wojskami chorągwie, m.in. niebieska ze złotymi liliami oraz proporzec podzielony na pola ze złotymi liliami na niebieskim tle i złotymi lwami na czerwonym tle.]
Źródło 2. Fragment tablicy genealogicznej ukazującej związki Kapetyngów z Plantagenetami¹
- Filip III Śmiały (z dynastii Kapetyngów), król Francji, 1270–1285 – jego synowie:
- Filip IV Piękny, król Francji, 1285–1314 – jego dzieci:
- Ludwik X, król Francji i Nawarry, 1314–1316
- Filip V, król Francji i Nawarry, 1316–1322
- Karol IV, król Francji i Nawarry, 1322–1328
- Izabela – żona Edwarda II Plantageneta, króla Anglii, 1307–1327; ich syn: Edward III Plantagenet, król Anglii, 1327–1377
- hrabia Karol Walezjusz – jego syn: Filip VI Walezjusz, król Francji, 1328–1350 – jego syn: Jan II Dobry Walezjusz, król Francji, 1350–1364
- hrabia Ludwik d’Évreux
- Filip IV Piękny, król Francji, 1285–1314 – jego dzieci:
¹ Podane daty dotyczą panowania.
(Na podstawie: T. Manteuffel, Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 1998, s. 288–299)
Zadanie 5.1. (0–1) Podaj stosowaną w historiografii nazwę konfliktu zbrojnego, podczas którego została stoczona bitwa uwieczniona na ilustracji.
Zadanie 5.2. (0–1) Wyjaśnij, odwołując się do źródła 2., w jakich okolicznościach król Anglii Edward III zgłosił pretensje do tronu francuskiego.
Zadanie 5.3. (0–1) Wyjaśnij, odwołując się do elementów graficznych ze źródła 1., w jaki sposób malarz przedstawił manifestowanie przez Edwarda III pretensji do korony francuskiej.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 5.1: Wojna stuletnia (1337–1453).
Zadanie 5.2 (przykładowe rozwiązania z zasad oceniania CKE):
- Edward III zaczął domagać się uznania go za sukcesora korony francuskiej, gdyż był po matce (Izabeli) potomkiem dynastii Kapetyngów, której panowanie we Francji wygasło wobec braku bezpośrednich męskich następców tronu.
- W sytuacji, gdy wygasła główna linia dynastii Kapetyngów, a tron francuski przejęła jej boczna linia – Walezjusze.
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie zawierające odwołanie do tablicy genealogicznej.
Zadanie 5.3 (przykładowe rozwiązanie z zasad oceniania CKE): Edward III manifestował swoje pretensje do korony francuskiej przez używanie na proporcu, obok symboli angielskich (lwów), symboli korony francuskiej (dynastii Kapetyngów – lilii na niebieskim tle).
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie zawierające odwołanie do ilustracji.
Uwaga: w 5.2 punkt przyznaje się tylko za wyjaśnienie z odwołaniem do tablicy genealogicznej (Izabela, córka Filipa IV, matka Edwarda III; wygaśnięcie głównej linii Kapetyngów), a w 5.3 – tylko z odwołaniem do ilustracji (lilie obok lwów na proporcu). Samo stwierdzenie, że Edward III „chciał tronu Francji”, nie wystarcza.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Nazwa konfliktu (5.1)
Bitwa pod Crécy (1346) – starcie wojsk angielskich i francuskich – została stoczona w czasie wojny stuletniej (1337–1453), toczonej między Anglią a Francją m.in. o tron francuski i posiadłości na kontynencie.
Krok 2. Okoliczności roszczeń Edwarda III (5.2)
Z tablicy genealogicznej wynika, że:
- trzej synowie Filipa IV Pięknego – Ludwik X, Filip V i Karol IV – panowali kolejno we Francji do 1328 r.; na Karolu IV kończy się w tablicy główna linia Kapetyngów;
- od 1328 r. królem Francji był Filip VI Walezjusz – syn hrabiego Karola Walezjusza, czyli przedstawiciel bocznej linii dynastii;
- Izabela, córka Filipa IV, była żoną Edwarda II Plantageneta i matką Edwarda III.
Edward III był więc po matce wnukiem Filipa IV i zgłosił pretensje do tronu francuskiego, gdy wygasła główna męska linia Kapetyngów, a koronę objęli Walezjusze.
Krok 3. Symbole na ilustracji (5.3)
Na miniaturze nad wojskami widać proporzec, na którym obok angielskich złotych lwów na czerwonym tle umieszczono złote lilie na niebieskim tle – symbol korony francuskiej (Kapetyngów). Łącząc oba znaki w swoim herbie, Edward III manifestował, że uważa się za prawowitego króla także Francji.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „bitwa pod Crécy, wojna stuletnia, Kapetyngowie, Walezjusze, Plantageneci, średniowiecze” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl