Zadanie 22
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: LI. Świat po II wojnie światowej. Początek zimnej wojny. Zdający: 7) wyjaśnia genezę NATO i Układu Warszawskiego i charakteryzuje oba bloki polityczno-wojskowe (PP).
Treść zadania
Fragmenty dwóch traktatów międzynarodowych:
Fragment traktatu A: Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie, jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej […].
Fragment traktatu B: Układające się strony […], uwzględniając jednocześnie sytuację, w wyniku ratyfikacji układów paryskich, przewidujących utworzenie nowego ugrupowania wojennego w postaci „Unii Zachodnioeuropejskiej” z udziałem remilitaryzowanych Niemiec Zachodnich i ich włączeniem do bloku północnoatlantyckiego, co wzmaga niebezpieczeństwo nowej wojny i stwarza groźbę dla bezpieczeństwa narodowego państw miłujących pokój, […] postanowiły zawrzeć niniejszy Układ o przyjaźni, współpracy i pomocy wzajemnej […].
(Wiek XX w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2002, s. 318, 336)
Polecenie CKE: Rozstrzygnij, czy traktaty A i B odnoszą się do procesów integracyjnych odbywających się po tej samej stronie żelaznej kurtyny. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu traktatów i własnej wiedzy.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: NIE - traktaty A i B odnoszą się do procesów integracyjnych po PRZECIWNYCH stronach żelaznej kurtyny.
Uzasadnienie:
Fragment A opisuje powstanie NATO (Pakt Północnoatlantycki, podpisany w Waszyngtonie 4 IV 1949). Wskazują na to: oparcie na art. 51 Karty NZ, zbiorowa obrona, napaść „w Europie lub Ameryce Północnej” (USA, Kanada i państwa zachodnioeuropejskie). NATO to sojusz bloku zachodniego (kapitalistycznego).
Fragment B opisuje powstanie Układu Warszawskiego (podpisany w Warszawie 14 V 1955). Kluczowy sygnał: „ratyfikacji układów paryskich” i „remilitaryzowanych Niemiec Zachodnich i ich włączeniem do bloku północnoatlantyckiego” - to bezpośrednia reakcja ZSRR i państw socjalistycznych na przyjęcie RFN do NATO (maj 1955). Układ Warszawski to sojusz bloku wschodniego (socjalistycznego).
Oba traktaty reprezentują dwa konkurujące bloki zimnowojennego świata - NATO (Zachód) i Układ Warszawski (Wschód), znajdujące się po przeciwnych stronach żelaznej kurtyny (termin Churchilla z Fulton, 1946).
Błąd: identyfikacja obu jako NATO (na podstawie podobnego języka „zbiorowej obrony”). Klucz: fragment B explicite wspomina o reakcji na układy paryskie i remilitaryzację RFN - to jednoznacznie wskazuje na Układ Warszawski 1955, nie NATO. Drugi błąd: pomylenie z Paktem Brukselskim (1948) lub UE.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. NATO (Fragment A)
- 4 IV 1949 Waszyngton
- 12 państw założycielskich (m.in. USA, Kanada, UK, Francja, Włochy, kraje Beneluksu, Norwegia, Dania, Islandia, Portugalia)
- art. 5 - “atak na jedno = atak na wszystkich”
- art. 51 Karty NZ - prawo do samoobrony zbiorowej
Krok 2. Układ Warszawski (Fragment B)
- 14 V 1955 Warszawa
- ZSRR + Polska, NRD, Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Albania (do 1968)
- bezpośrednia reakcja na przyjęcie RFN do NATO (maj 1955)
Krok 3. Żelazna kurtyna
Pojęcie spopularyzowane przez Churchilla w przemówieniu w Fulton (5 III 1946). Dzieliła Europę na:
- Zachód: demokracja parlamentarna, gospodarka rynkowa (NATO)
- Wschód: dyktatura komunistyczna, gospodarka centralnie planowana (RWPG, Układ Warszawski)
→ Traktaty po PRZECIWNYCH stronach.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „NATO, Układ Warszawski, zimna wojna, Karta NZ” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl