Zadanie 14
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: XXXVI. Kultura i nauka polska w II połowie XIX i na początku XX wieku. Zdający: 4) rozpoznaje najważniejszych ludzi nauki oraz omawia ich dokonania (PP) – zad. 14.1; XXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX wieku. Zdający: 1) charakteryzuje rozwój przemysłowy ziem polskich […] (PR) – zad. 14.2.
Treść zadania
Moneta okolicznościowa (źródło: https://www.nbp.pl) z napisem „150-lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego” i datą 31-VII-1853 - przedstawia portret brodatego mężczyzny oraz szyby naftowe, zabudowania przemysłowe i lampę naftową.
Zadanie 14.1. Podaj nazwisko postaci przedstawionej na monecie.
Zadanie 14.2. Podaj nazwę zaboru, na którego terenie narodził się przemysł naftowy.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 14.1: Ignacy Łukasiewicz (1822-1882) - polski farmaceuta, wynalazca, pionier przemysłu naftowego, twórca lampy naftowej. Data 31 VII 1853 na monecie to dzień, w którym lampa naftowa oświetliła operację chirurgiczną w lwowskim szpitalu - od niej liczy się „narodziny przemysłu naftowego i gazowniczego”, o których mówi napis na monecie.
Zadanie 14.2: Zabór austriacki (Galicja, część monarchii habsburskiej).
Łukasiewicz pracował we Lwowie (stolica Galicji, zabór austriacki), a pierwsza kopalnia ropy naftowej powstała w Bóbrce koło Krosna (1854). Zasady oceniania CKE uznają odpowiedź „zabór austriacki” albo „Galicja”.
Błąd przy 14.1: pomylenie z innymi XIX-wiecznymi wynalazcami polskimi (np. Karol Olszewski - skraplanie gazów). Przy 14.2: wskazanie zaboru rosyjskiego (Kongresówka miała przemysł włókienniczy, nie naftowy) lub pruskiego.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Identyfikacja postaci (14.1)
Wskazówki z monety:
- “150-lecie narodzin przemysłu naftowego”
- data 31 VII 1853
- portret brodatego mężczyzny
- obok szyby naftowe, zabudowania przemysłowe i lampa naftowa
→ Ignacy Łukasiewicz, wynalazca lampy naftowej (1853).
Krok 2. Lokalizacja przemysłu naftowego (14.2)
- Lwów - tu Łukasiewicz pracował i tu lampa naftowa oświetliła operację w 1853 r.
- Bóbrka k. Krosna - pierwsza kopalnia (1854)
- Galicja - serce polskiego przemysłu naftowego
Wszystko w zaborze austriackim.
Krok 3. Kontekst
Galicja miała większą autonomię (po 1867 r.) i więcej swobód dla Polaków niż zabór rosyjski czy pruski - sprzyjało to rozwojowi nauki i przedsiębiorczości.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Ignacy Łukasiewicz, przemysł naftowy, zabór austriacki, XIX wiek” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl