Zadanie 16
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: XXXIV. Przemiany gospodarcze i społeczne. Nowe prądy ideowe. Zdający: 2) charakteryzuje nowe prądy ideowe […] (PP).
Treść zadania
Źródło 1. Fragment pieśni
Krew naszą długo leją katy, Wciąż płyną ludu gorzkie łzy, Nadejdzie jednak dzień zapłaty, Sędziami będziem wtedy my! […] Porządek stary już się wali, Żywotem dla nas jego zgon, Będziemy wspólnie pracowali, I wspólnym będzie pracy plon! […] Precz z tyranami, precz z zdziercami! Niech zginie stary, podły świat! My nowe życie stworzym sami, I nowy zaprowadzim ład!
(Wiek XIX w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 299)
Źródło 2. Fragment Manifestu Partii Komunistycznej
Historia wszystkich dotychczasowych społeczeństw jest historią walk klasowych. Nasza epoka uprościła przeciwieństwa klasowe. Całe społeczeństwo rozszczepia się coraz bardziej na burżuazję i proletariat. Podstawowym warunkiem istnienia i panowania klasy burżuazji jest nagromadzanie bogactwa w rękach osób prywatnych, tworzenie i pomnażanie kapitału; warunkiem istnienia kapitału jest praca najemna. Kapitał jest wytworem zbiorowym i może być uruchomiony tylko przez zbiorową działalność wielu członków społeczeństwa. Kapitał nie jest więc potęgą osobistą, lecz społeczną. Niech drżą panujące klasy przed rewolucją komunistyczną. Proletariusze nie mają nic do stracenia prócz swych kajdan.
Zadanie 16.1. Rozstrzygnij, czy przesłanie pieśni ze źródła 1. jest zgodne z treścią manifestu przytoczonego w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł.
Zadanie 16.2. Podaj nazwisko jednego z autorów manifestu cytowanego w źródle 2.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 16.1:
Rozstrzygnięcie: TAK - przesłanie pieśni jest zgodne z treścią manifestu.
Uzasadnienie: Oba teksty wyrażają tę samą ideologię walki klasowej:
- Pieśń (źr. 1) wzywa do obalenia „tyranów” i głosi wizję świata wspólnej pracy bez wyzysku („I nowy zaprowadzim ład”, „Będziemy wspólnie pracowali”) - to dokładnie to, co Manifest postuluje jako rewolucję proletariatu obalającą burżuazję.
- Manifest (źr. 2) opisuje historię jako walkę klas i zapowiada rewolucję komunistyczną („Niech drżą panujące klasy przed rewolucją komunistyczną”) - pieśń zapowiada to samo: „Porządek stary już się wali”, „Niech zginie stary, podły świat!”.
Zasady oceniania CKE (przykładowe uzasadnienie): istotą doktryny komunistycznej była krytyka nierówności klasowych i zapowiedź rewolucyjnych zmian; pieśń odwołuje się do tych haseł i zapowiada rewolucję oraz tworzenie nowego ładu.
Obydwa źródła wpisują się w ideologię marksistowsko-komunistyczną XIX w.
Zadanie 16.2: Karol Marks (Karl Marx) lub Fryderyk Engels (Friedrich Engels).
Manifest Partii Komunistycznej został opublikowany w 1848 r. wspólnie przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na zlecenie Związku Komunistów.
Błąd przy 16.1: ogólnikowe „obydwa są o pracy” - trzeba wskazać konkretne ZBIEŻNOŚCI ideologiczne (walka klas, obalenie wyzysku, wspólnota). Przy 16.2: pomylenie autorów Manifestu z autorami Kapitału (Marks sam) lub innych pism socjalistów (Owen, Fourier, Saint-Simon - to socjalizm utopijny).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Pieśń ze źródła 1
Hasła pieśni: „dzień zapłaty”, „Precz z tyranami, precz z zdziercami!”, „Będziemy wspólnie pracowali, / I wspólnym będzie pracy plon!”, „Niech zginie stary, podły świat!” – czyli walka z wyzyskiem, wspólna praca i nowy ład osiągnięty przez rewolucję.
Krok 2. Manifest
Manifest Partii Komunistycznej (1848) Marksa i Engelsa: „Historia wszystkich dotychczasowych społeczeństw jest historią walk klasowych”. Społeczeństwo dzieli się na burżuazję i proletariat, a tekst kończy się zapowiedzią rewolucji komunistycznej.
Krok 3. Wniosek
Oba teksty wyrażają tę samą ideologię → ZGODNE.
Krok 4. Autorzy
Marks + Engels = Manifest 1848. Wystarczy jedno nazwisko.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Manifest Komunistyczny, Marks, Engels” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl