Zadanie 24
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: LVII. Polska w latach 1957–1981. Zdający: 2) wyjaśnia genezę i następstwa kryzysów społecznych w latach 1968, 1970 i 1976 (PP); 2) wyjaśnia znaczenie obchodów millenijnych w roku 1966 […] (PR).
Treść zadania
Źródło 1. Fragment strony tytułowej gazety z okresu PRL z nagłówkami: „W odpowiedzi burzycielom”, „Powszechne poparcie dla Wł. Gomułki”, „Studenci i inteligencja – tak! Syjoniści i przewrót – nie!”, „Masowe wiece w całej Polsce”.
Źródło 2. Rysunek propagandowy z okresu PRL (rys. Karol Baraniecki) „Dobry pasterz” – duchowny z pastorałem mówi do wilka oznaczonego swastykami: „Przebaczam ci, zbłąkana hitlerowco” (Propaganda Polski Ludowej, Łódź 2007).
Polecenie CKE: Rozstrzygnij, czy zaprezentowane źródła 1. i 2. powstały w ramach tej samej kampanii propagandowej z okresu PRL. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł i własnej wiedzy.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: NIE – źródła powstały w ramach dwóch różnych kampanii propagandowych.
Uzasadnienie:
- Źródło 1. to przejaw kampanii z 1968 r., kiedy winnymi strajków studenckich okrzyknięto „syjonistów” (hasło „Syjoniści i przewrót – nie!”); doprowadziło to do antysemickich czystek w Polsce.
- Źródło 2. to przykład kampanii wymierzonej w Kościół: przed obchodami milenium chrztu Polski biskupi polscy skierowali do biskupów niemieckich list ze słowami „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, co komuniści przedstawiali jako przejaw antypolskiej działalności Kościoła – stąd duchowny „przebaczający” wilkowi ze swastykami.
Błąd: uznanie obu źródeł za „propagandę PRL”, a więc za tę samą kampanię. Trzeba wskazać dwie różne kampanie: antysyjonistyczną z 1968 r. (źródło 1.) i wymierzoną w Kościół po liście biskupów polskich do biskupów niemieckich przed milenium chrztu Polski (źródło 2.).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Źródło 1. – Marzec 1968
Nagłówki „W odpowiedzi burzycielom”, „Powszechne poparcie dla Wł. Gomułki”, „Studenci i inteligencja – tak! Syjoniści i przewrót – nie!”, „Masowe wiece w całej Polsce” → kampania propagandowa z 1968 r., w której winnymi wystąpień studenckich okrzyknięto „syjonistów”; doprowadziło to do antysemickich czystek w Polsce.
Krok 2. Źródło 2. – „Dobry pasterz”
Duchowny z pastorałem „przebacza” wilkowi ze swastykami („Przebaczam ci, zbłąkana hitlerowco”). To nawiązanie do listu biskupów polskich do biskupów niemieckich ze słowami „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, wysłanego tuż przed obchodami milenium chrztu Polski. Komuniści przedstawiali list jako przykład antypolskiej działalności Kościoła.
Krok 3. Porównanie
Dwie różne kampanie propagandowe PRL:
- antysyjonistyczna (1968)
- wymierzona w Kościół po liście biskupów (przed milenium chrztu Polski)
→ ROZSTRZYGNIĘCIE: NIE (klucz CKE).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „PRL, propaganda, Marzec 1968, list biskupów polskich do niemieckich, Gomułka” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl