Zadanie 6
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Średniowiecze. Wymaganie X - zjednoczenie Polski; Władysław Łokietek; analiza historiograficzna.
Treść zadania
Dwa fragmenty opracowań historycznych dotyczących Władysława Łokietka. Źródło 1 (M. Bobrzyński, Dzieje Polski w zarysie, 1987) przedstawia Łokietka krytycznie - jako księcia o ograniczonych umiejętnościach, który osiągnął sukces dzięki zbiegowi okoliczności. Źródło 2 (A. Zieliński, Władysław Łokietek, 2010) ukazuje Łokietka pozytywnie - jako wytrwałego, mężnego władcę, choć działającego raczej intuicyjnie niż refleksyjnie.
Polecenie CKE: Porównaj zaprezentowane w źródłach 1. i 2. opinie historyków na temat Władysława Łokietka. Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę między nimi.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Podobieństwo: Obaj historycy dostrzegają u Łokietka brak głębszej refleksji politycznej i działanie raczej spontaniczne - źródło 1 wprost mówi o ograniczonych horyzontach intelektualnych, źródło 2 podkreśla brak analizy skutków i działanie pod wpływem emocji oraz instynktu.
Różnica: Ogólna ocena władcy. Źródło 1 (Bobrzyński) ocenia Łokietka negatywnie - jako księcia, który nie zasługiwał na sukces, a jego osiągnięcia były zasługą sprzyjających okoliczności i wad innych Piastowiczów. Źródło 2 (Zieliński) ocenia Łokietka pozytywnie - dostrzega jego wartościowe cechy (wytrwałość, męstwo, gospodarność), choć z zastrzeżeniami; ukazuje go jako sprawnego władcę księstwa kujawsko-brzeskiego.
Częsty błąd: znalezienie tylko różnic lub tylko podobieństw. Polecenie wymaga JEDNEGO podobieństwa I JEDNEJ różnicy. Drugi błąd: streszczanie źródeł zamiast porównywania - trzeba wskazać konkretną cechę, którą obaj autorzy oceniają (np. zdolności intelektualne), i pokazać zgodność/niezgodność.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Identyfikacja stanowisk autorów
Bobrzyński (źródło 1): krytyczny - Łokietek “nie pierwszych świateł i fundamentów bodowali”, sukces zawdzięcza okolicznościom.
Zieliński (źródło 2): umiarkowanie pozytywny - “właściwym człowiekiem na owe czasy”, ale działał pod wpływem emocji.
Krok 2. Punkt wspólny
OBAJ podkreślają, że Łokietek nie był intelektualistą-strategiem - działał raczej spontanicznie/intuicyjnie niż dzięki refleksji.
Krok 3. Punkt różnicy
Ogólna ocena: Bobrzyński NEGATYWNA, Zieliński POZYTYWNA (z zastrzeżeniami).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Władysław Łokietek, zjednoczenie Polski, średniowiecze, historiografia" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl