Zadanie 17
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024. Ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna, pkt 1–2. Szczegółowe: XXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX wieku. Zdający: 3) omawia przyczyny, zasięg i następstwa ekspansji kolonialnej państw europejskich (PP).
Treść zadania
Źródło 1. Fragment przemówienia brytyjskiego polityka Johna Brighta z 1877 roku
Nasze panowanie nad Indiami trwa niewiele więcej niż stulecie. […] Co się zaś tyczy dochodów, to otrzymujemy od Indii około 50 milionów funtów rocznie […]. Pobieramy podatki gruntowe, cła wwozowe, opłaty stemplowe i niektóre inne opłaty […], podatek od soli. Podatek ten jest niezwykle ciężki dla ludności, a dla biedoty jest wprost okrutny. Do pobierania go wysyłamy poborców do najbiedniejszej chałupy ogromnego imperium. Trzeba jednak pamiętać, że cała ta […] ludność nie ma prawa głosu w swych własnych sprawach.
(D. Ostapowicz, S. Suchodolski, D. Szymikowski, Od Hammurabiego […], t. 2, Gdańsk 2000, s. 59)
Źródło 2. „Brytyjczycy i Hindusi” - fragment strony tytułowej francuskiego czasopisma „Le Petit Journal” z 1897 r., ilustracja przedstawiająca dobrze ubranych brytyjskich urzędników w wygodnych warunkach i wychudzonych, zrozpaczonych Hindusów.
Polecenie CKE: Rozstrzygnij, czy opinia na temat polityki Brytyjczyków w Indiach wyrażona w źródle 1. znajduje potwierdzenie w ilustracji ze źródła 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: TAK – opinia Brighta ze źródła 1. znajduje potwierdzenie na ilustracji ze źródła 2.
Uzasadnienie:
- Źródło 1. (Bright) krytykuje brytyjską politykę w Indiach: Wielka Brytania czerpie z kolonii około 50 mln funtów rocznie, a podatki – zwłaszcza od soli – są niezwykle ciężkie dla ludności i okrutne dla biedoty, która nie ma prawa głosu we własnych sprawach.
- Źródło 2. pokazuje dobrze ubranych brytyjskich urzędników w komfortowych warunkach oraz wychudzonych, zrozpaczonych Hindusów.
Oba źródła ukazują wyzysk i ucisk fiskalny ludności Indii przez Brytyjczyków.
Błąd: ogólnikowe porównanie bez konkretów. Uzasadnienie musi odwoływać się do obu źródeł: z tekstu – ciężkie podatki (np. od soli) i brak prawa głosu ludności Indii, z ilustracji – kontrast między dobrze sytuowanymi Brytyjczykami a wychudzonymi Hindusami.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Treść źródła 1
John Bright krytykuje politykę Wielkiej Brytanii w Indiach:
- dochody około 50 milionów funtów rocznie z Indii
- podatki gruntowe, cła, opłaty stemplowe
- podatek od soli – „niezwykle ciężki dla ludności, a dla biedoty […] wprost okrutny”
- brak prawa głosu ludności Indii we własnych sprawach
Krok 2. Treść źródła 2
„Brytyjczycy i Hindusi” – ilustracja z „Le Petit Journal” (1897): dobrze ubrani brytyjscy urzędnicy w komfortowych warunkach i wychudzeni, zrozpaczeni Hindusi.
Krok 3. Zgodność
Oba źródła przedstawiają rządy brytyjskie w Indiach jako wyzysk - obraz potwierdza tekst. → ROZSTRZYGNIĘCIE: TAK.
Kontekst
Indie były “klejnotem korony” Imperium Brytyjskiego (od 1858 r. korona, wcześniej East India Company). Wielkie głody (1876-78, 1899-1900) pochłonęły miliony ofiar.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „kolonializm, imperium brytyjskie, Indie” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl