Zadanie 4
Matura z historii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Średniowiecze. Wymaganie VII - rozwój miast średniowiecznych; prawo lokacyjne; Hanza.
Treść zadania
Źródło 1. Fragment tekstu o prawie lokacyjnym - opisuje prawo lubeckie i magdeburskie jako najpopularniejsze średniowieczne prawa lokacyjne, oraz cechy miast lokowanych (regularny układ ulic, centralny plac rynkowy, brak placu rynkowego w wariancie pasmowym).
Źródło 2. Plan późnośredniowiecznego Elbląga - pokazuje regularną siatkę ulic, główną ulicę pasmową, brak typowego placu rynkowego.
Zadanie 4.1. Podaj stosowaną w historiografii nazwę średniowiecznego związku handlowego miast, o którym mowa w źródle 1.
Zadanie 4.2. Rozstrzygnij, czy plan ze źródła 2 przedstawia miasto lokowane na prawie opisanym w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji w obu źródłach.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 4.1: Hanza (Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki).
Zadanie 4.2: Rozstrzygnięcie - TAK, miasto zostało lokowane na prawie lubeckim opisanym w źródle 1.
Uzasadnienie: Plan Elbląga ze źródła 2 pokazuje cechy charakterystyczne prawa lubeckiego opisane w źródle 1:
- regularny, uporządkowany układ ulic
- usytuowanie miasta nad wybrzeżem (Bałtyk - Zalew Wiślany)
- układ pasmowy (główna ulica jako oś miasta) zamiast klasycznego placu rynkowego pośrodku
- położenie wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku - region, w którym dominowało prawo lubeckie
Elbląg był miastem hanzeatyckim, lokowanym właśnie na prawie lubeckim (1246), co potwierdza zgodność obu źródeł.
Częsty błąd: nie zauważenie różnicy między prawem magdeburskim (klasyczny plac rynkowy w centrum) a lubeckim (układ pasmowy, miasta nadmorskie). Plan Elbląga bez centralnego rynku to wskazówka prawa lubeckiego.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Krok 1. Identyfikacja związku miast (4.1)
Średniowieczny związek miast wzdłuż wybrzeża Bałtyku, oparty na handlu i prawie lubeckim = Hanza. Powstała w XIII w., dominowała w handlu bałtyckim do XVI w. Główne miasta: Lubeka, Hamburg, Brema, Gdańsk, Elbląg, Toruń.
Krok 2. Porównanie planu Elbląga z opisem (4.2)
Prawo lubeckie (źródło 1):
- południowe wybrzeże Bałtyku
- regularny układ ulic
- możliwy układ pasmowy bez tradycyjnego rynku
Plan Elbląga (źródło 2):
- nad Zalewem Wiślanym (Bałtyk)
- regularna siatka ulic
- układ pasmowy
→ Pełna zgodność. Elbląg lokowany na prawie lubeckim.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prawo lokacyjne, lokacja miast, średniowiecze, Elbląg" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl