m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte rozszerzone • 1 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 11

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XVII. Europa w XVI i XVII w. 3) charakteryzuje przemiany kapitalistyczne w życiu gospodarczym Europy Zachodniej XVI i XVII w. (PR); XVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach ostatnich Jagiellonów. 3) omawia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych, struktury społecznej i modelu życia gospodarczego (gospodarka folwarczno-pańszczyźniana) na tle europejskim (PP).

Treść zadania

Tabela struktury handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II poł. XVI i na pocz. XVII w.

Eksport (w %, średnie dla lat 1595/1605/1615 i 1625/1635/1646): zboże — 69,6 i 77,0; drewno — 6,7 i 0,8; przetwory drzewne — 13,5 i 9,4; tkaniny, włókna — 7,9 i 9,4; skóry i futra — 0,9 i 2,2. Import (w %): sól i śledzie — 27,0 i 26,0; wina — 18,7 i 10,7; towary kolonialne — 1,0 i 8,2; tkaniny — 50,8 i 53,9; skóry i futra — 2,5 i 1,2.

Polecenie: uzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy w XVI–XVII w.

Tabela: struktura eksportu (zboże, drewno, przetwory drzewne, tkaniny, skóry) i importu (sól i śledzie, wina, towary kolonialne, tkaniny) Gdańska i Elbląga w procentach, lata 1595–1646.
Tabela. Struktura handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II połowie XVI i na początku XVII wieku Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 12

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Przykładowa odpowiedź (na podstawie zasad oceniania CKE): z danych wynika, że głównymi towarami eksportowanymi z Rzeczypospolitej były produkty naturalne (samo zboże — 69,6%, a potem 77,0% eksportu; razem z drewnem i przetworami drzewnymi ok. 90% i 87%), natomiast importowano przede wszystkim towary wytworzone (tkaniny — ponad połowa importu).

Potwierdza to istniejący w XVI–XVII w. podział Europy na dwie strefy gospodarcze: na wschodzie od Łaby dominowało rolnictwo oparte na folwarku pańszczyźnianym, na zachodzie — handel i wytwórstwo.

Typowy błąd / pułapka

Uzasadnienie musi wyjść od danych z tabeli: eksportowano głównie produkty naturalne (zboże, drewno), importowano głównie towary wytworzone (tkaniny).

Drugi warunek: trzeba nazwać zjawisko, czyli powiedzieć, na czym polega dualizm (podział na strefę rolniczą na wschodzie i wytwórczo-handlową na zachodzie). Sama analiza tabeli bez tego wniosku jest niepełna.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 11 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 11. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dualizm gospodarczy Europy

Umowna granica biegnie wzdłuż Łaby:

Zachód od ŁabyWschód od Łaby
Rolnictwogospodarstwa czynszowe, wolni chłopifolwark pańszczyźniany, poddaństwo
Miastasilne, rosnącesłabnące
Rola w handluprzetwórstwo i eksport wyrobóweksport surowców
Kierunek zmianku kapitalizmowiku „wtórnemu poddaństwu”

Co widać w liczbach

  • udział zboża w eksporcie rośnie: 69,6% → 77,0%;
  • zboże, drewno i przetwory drzewne to razem ok. 90%, a potem ok. 87% eksportu;
  • tkaniny stanowią ponad połowę importu: 50,8% → 53,9%.

Skutki dla Rzeczypospolitej

Koniunktura na zboże opłacała się szlachcie, ale utrwaliła strukturę, która w XVIII w. okazała się pułapką: słabe miasta, brak kapitału przemysłowego i uzależnienie od jednego kanału zbytu przez Gdańsk.

Punktacja CKE

  • 1 pkt — uzasadnienie oparte na danych z tabeli wraz z nazwaniem zjawiska.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „dualizm gospodarczy Europy, gospodarka folwarczno-pańszczyźniana, handel bałtycki” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl