Zadanie 11 — rozwiązanie, matura historii maj 2026, PR

Treść zadania

Tabela struktury handlu morskiego Gdańska i Elbląga w II poł. XVI i na pocz. XVII w.

Eksport: zboże, drewno i przetwory drzewne — 69,6% (1595–1615) i 77,0% (1625–1646). Import: tkaniny — 50,8% i 53,9%; sól i śledzie — 27,0% i 26,0%.

Polecenie: uzasadnij, że tabela ilustruje zjawisko dualizmu gospodarczego Europy w XVI–XVII w.

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Z danych wynika, że głównymi towarami eksportowanymi z Rzeczypospolitej były produkty naturalne (zboże, drewno — blisko 70%, a potem 77% eksportu), natomiast importowano przede wszystkim towary wytworzone (tkaniny — ponad połowa importu).

Potwierdza to istniejący w XVI–XVII w. podział Europy na dwie strefy gospodarcze: na wschodzie od Łaby dominowało rolnictwo oparte na folwarku pańszczyźnianym, na zachodzie — handel i wytwórstwo.

Typowy błąd / pułapka

Punkt przepada, gdy odpowiedź nie przywołuje liczb. Samo „Polska eksportowała zboże, a importowała tkaniny" to opis, nie uzasadnienie — trzeba pokazać skalę: blisko 70–77% eksportu to surowce, ponad 50% importu to tkaniny.

Drugi warunek: trzeba nazwać zjawisko, czyli powiedzieć, na czym polega dualizm (podział na strefę rolniczą na wschodzie i wytwórczo-handlową na zachodzie). Sama analiza tabeli bez tego wniosku jest niepełna.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 11 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 11. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dualizm gospodarczy Europy

Umowna granica biegnie wzdłuż Łaby:

	Zachód od Łaby	Wschód od Łaby
Rolnictwo	gospodarstwa czynszowe, wolni chłopi	folwark pańszczyźniany, poddaństwo
Miasta	silne, rosnące	słabnące
Rola w handlu	przetwórstwo i eksport wyrobów	eksport surowców
Kierunek zmian	ku kapitalizmowi	ku „wtórnemu poddaństwu”

Co widać w liczbach

eksport surowców rośnie: 69,6% → 77,0% — specjalizacja się pogłębia;
import tkanin utrzymuje się powyżej połowy: 50,8% → 53,9%;
udział eksportu tkanin spada niemal do zera: 6,7% → 0,8%.

Ten ostatni wskaźnik jest najbardziej wymowny — rodzime wytwórstwo przestaje liczyć się w eksporcie.

Skutki dla Rzeczypospolitej

Koniunktura na zboże opłacała się szlachcie, ale utrwaliła strukturę, która w XVIII w. okazała się pułapką: słabe miasta, brak kapitału przemysłowego i uzależnienie od jednego kanału zbytu przez Gdańsk.

Punktacja CKE

1 pkt — uzasadnienie oparte na danych z tabeli wraz z nazwaniem zjawiska.