m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 1 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 17

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX w. 1) wyjaśnia cele i porównuje metody polityki zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej (w tym ziem zabranych) – rusyfikacja, germanizacja, autonomia galicyjska; 3) charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców (PP).

Treść zadania

Źródło 1. Rozporządzenie językowe: „§ 1. C.k. władze i urzędy […] dalej c.k. Krajowa Rada Szkolna i c.k. sądy używać będą tak w służbie wewnętrznej, jako też w korespondencji z sądowymi niewojskowymi władzami, urzędami i sądami w kraju języka polskiego […]. § 2. Podobnież będą i prokuratorie państwowe w kraju używać języka polskiego w stosunkach służbowych z władzami, urzędami i sądami w kraju […].”

Źródło 2. Fragment relacji: „Do ferii wielkanocnych 1901 roku naukę religii pobieraliśmy w języku polskim. Dnia 24 stycznia nauczyciele zaczęli nas obdarowywać niemieckimi katechizmami. […] Za sprzeciwianie się nauczycielowi odebraliśmy w dniu 2 V karę chłosty od nauczyciela Koralewskiego […]. Inspektor szkolny […] [c]zęsto pytał nas: «Kim jesteście?». Odpowiedź była jedna: «Jesteśmy Polakami».”

Polecenie CKE: Rozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. dotyczą tego samego zaboru. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie — nie.

Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — źródło 1. odnosi się do sytuacji w zaborze austriackim w okresie tzw. autonomii galicyjskiej, o czym świadczą nazwy instytucji (c.k. — cesarsko-królewskie, Krajowa Rada Szkolna) oraz wprowadzenie języka polskiego jako urzędowego.

Źródło 2. informuje o sytuacji w zaborze pruskim, gdzie język polski był rugowany — niemieckie katechizmy w nauce religii i chłosta za sprzeciw wskazują na germanizację szkoły (w 1901 r. takie wydarzenia doprowadziły m.in. do strajku dzieci we Wrześni).

Typowy błąd / pułapka

Skrót c.k. (cesarsko-królewski) wskazuje zabór austriacki — tak oznaczano urzędy austriackiej części monarchii Habsburgów.

Uzasadnienie musi odwołać się do obu źródeł. Samo „nie, bo to różne zabory” nie punktuje; trzeba podać przesłanki dla każdego: c.k. i polski jako urzędowy w pierwszym, niemieckie katechizmy i chłosta w drugim.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 17 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 17. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Trzy zabory, trzy polityki po 1867 r.

Austriacki (Galicja)PruskiRosyjski
Język urzędowypolski (od 1869)niemieckirosyjski
Szkolnictwopolskie, dwa uniwersytetygermanizacjarusyfikacja
AutonomiaSejm Krajowy, autonomiabrak autonomiibrak autonomii
Znak rozpoznawczy w źródłachc.k., Krajowa Rada SzkolnaKulturkampf, Hakata, komisja kolonizacyjnagenerał-gubernator, Apuchtin

Strajk szkolny we Wrześni (1901–1902)

Bezpośrednią przyczyną było wprowadzenie niemieckiego na lekcjach religii — ostatniego przedmiotu nauczanego po polsku. Dzieci odmówiły odpowiadania po niemiecku, część rodziców poparła protest. Władze zastosowały chłostę, a rodziców skazano na kary więzienia. Sprawa odbiła się echem w Europie i stała się symbolem oporu wobec germanizacji.

Punktacja CKE

  • 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „zabór austriacki, autonomia Galicji, zabór pruski, Września” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl