Zadanie 18
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XLI. Walka o odrodzenie państwa polskiego po I wojnie światowej. 2) przedstawia postanowienia konferencji pokojowej w Paryżu dotyczące Polski (PP); 18.2: XLVII. II wojna światowa i jej etapy. 5) opisuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam) oraz przedstawia ich ustalenia (PP).
Treść zadania
Źródło 1. Znaczek pocztowy upamiętniający traktat i dwóch delegatów Polski (na podstawie: katalogznaczkow.net).
Źródło 2. Fragment dokumentu: „Dawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na zachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry, łącznie z częścią Prus Wschodnich oraz łącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa Polskiego.” Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, Nr 61, Warszawa 1959.
18.1. Podaj nazwisko jednego z dwóch delegatów Polski upamiętnionych na znaczku ze źródła 1.
18.2. Rozstrzygnij, czy fragment dokumentu przedstawiony w źródle 2. jest częścią traktatu, do którego odnosi się znaczek ze źródła 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
18.1. Ignacy Jan Paderewski albo Roman Dmowski — to oni podpisali traktat wersalski w imieniu Polski (28 czerwca 1919).
18.2.
Rozstrzygnięcie — nie.
Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — znaczek odnosi się do traktatu wersalskiego (1919), o czym informuje m.in. napis na znaczku. W źródle 2. przytoczono natomiast postanowienia konferencji poczdamskiej (1945), o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem Niemiec — granica na Odrze, część Prus Wschodnich, Gdańsk.
Rozstrzyga treść dokumentu, nie przeczucie. Wersal (1919) nie przyznawał Polsce ziem nad Odrą ani Prus Wschodnich — Gdańsk stał się wtedy Wolnym Miastem, a nie częścią Polski. Sformułowanie „dawnego Wolnego Miasta Gdańska” w źródle 2. samo w sobie dowodzi, że mowa o czasach po likwidacji tego statusu, czyli po 1939/1945.
W 18.1 nie podawaj Józefa Piłsudskiego — nie było go w Wersalu, delegacji przewodzili Paderewski (premier) i Dmowski (KNP).
Treść zadania (CKE)
Wersal a Poczdam — co komu przyznano
| Traktat wersalski (1919) | Konferencja poczdamska (1945) | |
|---|---|---|
| Wielkopolska, Pomorze | przyznane Polsce | — |
| Gdańsk | Wolne Miasto pod ochroną Ligi Narodów | pod administracją polską |
| Górny Śląsk | plebiscyt (1921) | — |
| Warmia i Mazury | plebiscyt (1920, przegrany) | część Prus Wschodnich dla Polski |
| Granica zachodnia | — | Odra i Nysa Łużycka |
| Delegaci Polski | Paderewski, Dmowski (sygnatariusze) | Polska nie była stroną postanowień konferencji |
Dlaczego „administracja”, a nie „granica”
Poczdam mówił o oddaniu ziem pod administrację Państwa Polskiego, z zastrzeżeniem, że ostateczne wytyczenie granicy nastąpi w traktacie pokojowym z Niemcami. Ostatecznie granicę polsko-niemiecką potwierdził traktat z 14 listopada 1990 r., po zjednoczeniu Niemiec (traktat „2+4”).
Punktacja CKE
- 18.1. 1 pkt — jedno poprawne nazwisko.
- 18.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „traktat wersalski, konferencja poczdamska, granica na Odrze i Nysie” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl