Zadanie 3 — rozwiązanie, matura historii maj 2026, PR

Treść zadania

Źródło 1 — plan bitwy.

Źródło 2 — fragment opracowania: wódz rzymski w styczniu przekroczył Rubikon, „kości zostały rzucone", rozpoczęła się wojna domowa. Przeciwnik dysponował silną armią stacjonującą w Hiszpanii. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.

3.1. Rozstrzygnij, czy bitwa ze źródła 1. była decydującą bitwą wojny opisanej w źródle 2. Uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

3.2. Dokończ zdanie: Opisane w źródle 2. wydarzenia rozegrały się przed… A. zburzeniem Kartaginy · B. reformą braci Grakchów · C. powstaniem Spartakusa · D. ustanowieniem pryncypatu

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

3.1.

Rozstrzygnięcie — nie.

Uzasadnienie — na planie przedstawiono bitwę pod Akcjum (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska Oktawiana i Marka Antoniusza. Tekst opisuje natomiast wojnę domową Cezara z Pompejuszem, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa w Tracji (pod Farsalos, 48 r. p.n.e. — w Tesalii/Tracji, nie u wybrzeży Grecji).

3.2. D — przed ustanowieniem pryncypatu.

Typowy błąd / pułapka

W 3.1 nie wystarczy napisać „nie, bo to inna bitwa". Klucz wymaga odwołania do obu źródeł: trzeba nazwać bitwę z planu (Akcjum) i wskazać w tekście przesłanki (Rubikon, Tracja, Hiszpania).

W 3.2 kolejność chronologiczna jest kluczowa. Wojna Cezara z Pompejuszem to 49–45 p.n.e. Zburzenie Kartaginy (146 p.n.e.), reforma Grakchów (133–121 p.n.e.) i powstanie Spartakusa (73–71 p.n.e.) są wcześniejsze. Pryncypat ustanowiono w 27 r. p.n.e. — jako jedyny jest późniejszy.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 3 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 3. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dwie wojny domowe, które łatwo pomylić

	Cezar vs Pompejusz	Oktawian vs Antoniusz
Lata	49–45 p.n.e.	32–30 p.n.e.
Początek	przekroczenie Rubikonu (49 p.n.e.)	zerwanie II triumwiratu
Decydująca bitwa	Farsalos (48 p.n.e.), Grecja/Tesalia	Akcjum (31 p.n.e.), bitwa morska
Skutek	dyktatura Cezara	jedynowładztwo Oktawiana, pryncypat (27 p.n.e.)

Jeśli plan pokazuje bitwę morską — to Akcjum, nie Farsalos. To najszybszy sposób rozstrzygnięcia 3.1.

Oś czasu do 3.2

264–146 p.n.e.  wojny punickie (Kartagina zburzona 146)
133–121 p.n.e.  reformy Grakchów
 73–71  p.n.e.  powstanie Spartakusa
 49–45  p.n.e.  wojna Cezara z Pompejuszem   ← wydarzenia z tekstu
     27 p.n.e.  pryncypat Oktawiana Augusta

Punktacja CKE

3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.
3.2. 1 pkt — wybór D.
Razem: 2 pkt.