m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 3

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna (3.2); II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: IV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. 3.1: 1) charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne (w tym problem niewolnictwa) w państwie rzymskim doby republiki […] z uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […] (PP); 2) wyjaśnia przyczyny kryzysu i upadku republiki rzymskiej (PR). 3.2: 6) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe starożytnych Rzymian (PP).

Treść zadania

Źródło 1. Plan bitwy (na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, t. 1, Warszawa 1995).

Źródło 2. Fragment opracowania historycznego: „W styczniu [wódz rzymski] przekroczył Rubikon stanowiący granicę między Galią Przedalpejską a właściwą Italią. «Kości zostały rzucone» – rozpoczęła się wojna domowa. Jego przeciwnik również dysponował silną armią, ale stacjonowała ona w Hiszpanii. Italia jednak była właściwie bezbronna, większość senatorów w panice opuściła stolicę. Ciesząc się poparciem arystokracji, [wódz rzymski] szybko opanował Italię i Rzym. Czekała go jednak ciężka rozprawa w Hiszpanii, a następnie w Grecji. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.” Na podstawie: M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010.

3.1. Rozstrzygnij, czy bitwa przedstawiona w źródle 1. była decydującą bitwą wojny opisanej w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

3.2. Dokończ zdanie: Opisane w źródle 2. wydarzenia rozegrały się przed… A. zburzeniem Kartaginy · B. reformą braci Grakchów · C. powstaniem Spartakusa · D. ustanowieniem pryncypatu

Plan bitwy u wejścia do Zatoki Ambrakijskiej: obozy i floty Oktawiana oraz Marka Antoniusza, ustawienie oddziałów, umocnienia i skala; w legendzie skróty imion dowódców.
Źródło 1. Plan bitwy Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

3.1.

Rozstrzygnięcie — nie.

Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — na planie przedstawiono bitwę pod Akcjum (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska Oktawiana i Marka Antoniusza. Tekst opisuje natomiast wojnę domową Cezara z Pompejuszem, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa w Tracji (tak podaje źródło; chodzi o bitwę pod Farsalos w 48 r. p.n.e.).

3.2. D — przed ustanowieniem pryncypatu.

Typowy błąd / pułapka

W 3.1 nie wystarczy napisać „nie, bo to inna bitwa”. Klucz wymaga odwołania do obu źródeł: trzeba wskazać, kto walczył w bitwie z planu (Oktawian i Marek Antoniusz — Akcjum), i podać przesłanki z tekstu (Rubikon, decydująca bitwa w Tracji).

W 3.2 kolejność chronologiczna jest kluczowa. Wojna Cezara z Pompejuszem to 49–45 p.n.e. Zburzenie Kartaginy (146 p.n.e.), reforma Grakchów (133–121 p.n.e.) i powstanie Spartakusa (73–71 p.n.e.) są wcześniejsze. Pryncypat ustanowiono w 27 r. p.n.e. — jako jedyny jest późniejszy.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 3 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 3. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dwie wojny domowe, które łatwo pomylić

Cezar vs PompejuszOktawian vs Antoniusz
Lata49–45 p.n.e.32–30 p.n.e.
Początekprzekroczenie Rubikonu (49 p.n.e.)zerwanie II triumwiratu
Decydująca bitwaFarsalos (48 p.n.e.), Grecja/TesaliaAkcjum (31 p.n.e.), bitwa morska
Skutekdyktatura Cezarajedynowładztwo Oktawiana, pryncypat (27 p.n.e.)

Jeśli plan pokazuje bitwę morską — to Akcjum, nie Farsalos. To najszybszy sposób rozstrzygnięcia 3.1.

Oś czasu do 3.2

264–146 p.n.e.  wojny punickie (Kartagina zburzona 146)
133–121 p.n.e.  reformy Grakchów
 73–71  p.n.e.  powstanie Spartakusa
 49–45  p.n.e.  wojna Cezara z Pompejuszem   ← wydarzenia z tekstu
     27 p.n.e.  pryncypat Oktawiana Augusta

Punktacja CKE

  • 3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.
  • 3.2. 1 pkt — wybór D.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Cezar, Pompejusz, wojna domowa, Akcjum, pryncypat” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl