Zadanie 2
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymaganie szczegółowe: III. Świat starożytnych Greków. 3) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe starożytnych Greków w dziedzinie filozofii […] (PP).
Treść zadania
Fragment opracowania: „Samo sedno działalności [filozofa] kryło się w tym, że pozornie nie starał się wcale pouczać ludzi. Przeciwnie: sprawiał wrażenie, że to on pragnie się czegoś od nich nauczyć. Nie dawał lekcji jak pierwszy lepszy nauczyciel, o nie, [on] jedynie rozmawiał. Nie zostałby jednak sławnym filozofem, gdyby tylko przysłuchiwał się, co mówią inni, ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć. [Filozof] rozpoczynał rozmowę od zadawania pytań. W ten sposób udawał, że nic nie wie. W trakcie pogawędki zmuszał rozmówcę, by ten dostrzegł słabości w swoim sposobie myślenia. Przyparty do muru, rozmówca musiał wreszcie rozróżnić, co jest prawdziwe, a co – nie.” Na podstawie: J. Gaarder, Świat Zofii, Warszawa 1995.
Polecenie CKE: Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tekst przedstawia działalność Platona.
- Opisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
FF
- F — opisany filozof to Sokrates, nie Platon. Wskazują na to: metoda pytań (majeutyka), udawana niewiedza („wiem, że nic nie wiem”) oraz skazanie na śmierć (399 r. p.n.e.).
- F — Sokrates działał w V w. p.n.e., a stoicyzm powstał dopiero ok. 300 r. p.n.e. (Zenon z Kition), już w epoce hellenistycznej.
Platon był uczniem Sokratesa i to on spisał jego nauki w dialogach — dlatego łatwo ich pomylić. Rozstrzyga tu jedno zdanie: „nie zostałby sławnym filozofem […] ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć”. Platon nie został skazany na śmierć.
Drugie stwierdzenie jest podchwytliwe chronologicznie: stoicyzm to szkoła hellenistyczna, młodsza od Sokratesa o ponad sto lat.
Treść zadania (CKE)
Sokrates a Platon
| Sokrates | Platon | |
|---|---|---|
| Lata | ok. 470–399 p.n.e. | ok. 427–347 p.n.e. |
| Pisma | żadnych — znamy go z relacji uczniów | dialogi, Państwo |
| Metoda | dialog, pytania, majeutyka | teoria idei, Akademia |
| Śmierć | skazany na śmierć (cykuta) | zmarł ze starości |
Szkoły filozoficzne — chronologia
- V w. p.n.e. — sofiści, Sokrates
- IV w. p.n.e. — Platon, Arystoteles, pierwsi cynicy
- przełom IV i III w. p.n.e. (hellenizm) — stoicy (Zenon z Kition), epikurejczycy
Ta oś czasu wystarcza, żeby odrzucić drugie stwierdzenie bez wchodzenia w treść stoicyzmu.
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FF).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „filozofia grecka, Sokrates, metoda majeutyczna” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl