Zadanie 15 — rozwiązanie, matura historii maj 2026, PR

Treść zadania

Źródło 1 — rysunek satyryczny z epoki pod tytułem „Chrzest bojowy".

Źródło 2 — dokument: po zrzeczeniu się kandydatury przez księcia Hohenzollerna ambasador francuski żąda od króla w Ems zobowiązania, że nigdy nie da przyzwolenia na jej ponowienie; król odmawia dalszych rozmów.

15.1. Rozstrzygnij, czy rysunek ze źródła 1. nawiązuje do wydarzenia, które było skutkiem publikacji dokumentu ze źródła 2. Uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

15.2. Dokończ zdanie: Wydarzenia przedstawione w obu źródłach miały miejsce w okresie między… A. bitwą pod Austerlitz a zwołaniem kongresu wiedeńskiego B. zwołaniem kongresu wiedeńskiego a początkiem Wiosny Ludów C. początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza D. koronacją Wilhelma I na cesarza a wybuchem I wojny światowej

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

15.1.

Rozstrzygnięcie — tak.

Uzasadnienie — dokument ze źródła 2. to tzw. depesza emska, pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu wojny francusko-pruskiej (1870). Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., na którym Prusak (rozpoznawalny po pikielhaubie) uderza Francuza (Napoleon III).

15.2. C — między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (18 stycznia 1871).

Typowy błąd / pułapka

W 15.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z obu źródeł: nazwę dokumentu i jego skutek z tekstu, a z rysunku — rozpoznawalne postacie (pikielhauba, Napoleon III). Samo „tak, to wojna francusko-pruska" nie punktuje.

W 15.2 pułapką jest odpowiedź D. Koronacja Wilhelma I na cesarza w Wersalu odbyła się 18 stycznia 1871, czyli po wybuchu wojny (lipiec 1870) i była jej skutkiem, nie poprzedniczką. Depesza emska (13 lipca 1870) mieści się więc przed tą koronacją, w przedziale C.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 15 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 15. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Depesza emska — mechanizm prowokacji

Lipiec 1870 — kandydatura Leopolda Hohenzollerna na tron hiszpański budzi sprzeciw Francji.
Hohenzollern wycofuje kandydaturę — kryzys wydaje się zażegnany.
Ambasador Benedetti żąda w Ems od Wilhelma I gwarancji na przyszłość. Król odmawia dalszej rozmowy.
Bismarck skraca i zaostrza depesze o przebiegu spotkania, po czym publikuje ją.
Tekst brzmi jak wzajemna obraza — Francja wypowiada wojnę 19 lipca 1870.

Bismarck nie sfałszował faktów; przeredagował relację tak, by obie opinie publiczne odczytały ją jako afront. To klasyczny przykład prowokacji dyplomatycznej.

Chronologia do 15.2

1805  Austerlitz
1815  kongres wiedeński
1848  Wiosna Ludów
1870  depesza emska, wojna francusko-pruska   ← wydarzenia z zadania
1871  koronacja Wilhelma I na cesarza (Wersal)
1914  wybuch I wojny światowej

Punktacja CKE

15.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.
15.2. 1 pkt — wybór C.
Razem: 2 pkt.