m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 14

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymaganie szczegółowe: XXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy w latach 1815–1848. 2) wyjaśnia genezę powstania listopadowego i opisuje jego następstwa (PP).

Treść zadania

Źródło 1. Fragment opracowania historycznego: „Feldmarszałek Iwan Paskiewicz otrzymał tytuł księcia warszawskiego i stanowisko namiestnika Królestwa Polskiego. Car Mikołaj ogłosił Statut organiczny dla Królestwa Polskiego. Traciło ono swoją odrębność państwową i stanowić miało integralną część cesarstwa rosyjskiego.” Na podstawie: M. Zgórniak, Polska w […], Kraków 2001.

Źródło 2. Moneta Królestwa Polskiego. Tłumaczenie: „3 ruble, 81 części czystego złota” (na podstawie: pl.wikipedia.org).

14.1. Podaj nazwę dokumentu, który został zastąpiony przez cara statutem wspomnianym w źródle 1.

14.2. Rozstrzygnij, czy moneta ze źródła 2. i tekst ze źródła 1. przedstawiają skutki tego samego wydarzenia historycznego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.

14.3. Oceń prawdziwość (P/F):

  1. Car przywołany w źródle 1. sprawował władzę podczas obrad kongresu wiedeńskiego.
  2. Królestwo, o którym mowa, powstało na mocy postanowień pokoju w Tylży.
Złota moneta Królestwa Polskiego z 1835 roku: awers z dwugłowym orłem i rewers z napisem „3 ruble – 20 złotych”; tłumaczenie: „3 ruble, 81 części czystego złota”.
Źródło 2. Moneta Królestwa Polskiego Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 15

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

14.1. Konstytucja (konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 r.).

14.2.

Rozstrzygnięcie — tak.

Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — tekst informuje o następstwach politycznych upadku powstania listopadowego: w miejsce liberalnej konstytucji wprowadzono Statut organiczny ograniczający autonomię Królestwa. Moneta ze źródła 2. (z 1835 r., z godłem rosyjskim i napisami w języku rosyjskim, z nominałem w rublach) jest przejawem rusyfikacji po upadku tego samego powstania.

14.3. FF

  1. F — kongres wiedeński (1814–1815) obradował za panowania Aleksandra I. Mikołaj I objął tron dopiero w 1825 r.
  2. F — Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał Księstwo Warszawskie.
Typowy błąd / pułapka

W 14.3 oba stwierdzenia opierają się na podmienieniu podobnych faktów:

  • Aleksander I ↔ Mikołaj I — pierwszy nadał konstytucję i był na kongresie, drugi ją zniósł po powstaniu;
  • Tylża 1807 ↔ Wiedeń 1815 — pierwsza dała Księstwo Warszawskie, druga Królestwo Polskie.

Uwaga w 14.2: moneta i tekst dotyczą różnych dziedzin, ale to nie przesądza odpowiedzi. Polecenie pyta o skutki tego samego wydarzenia — a zarówno Statut organiczny, jak i rusyfikacja mennictwa to następstwa upadku powstania listopadowego. Uzasadnienie musi połączyć oba źródła z tym jednym wydarzeniem.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 14 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 14. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dwa państwa polskie, dwa traktaty

Księstwo WarszawskieKrólestwo Polskie
Powstałopokój w Tylży, 1807kongres wiedeński, 1815
ProtektorNapoleoncar Rosji jako król Polski
Ustrójkonstytucja z 1807konstytucja z 1815 (liberalna)
Koniec odrębności1815Statut organiczny, 1832

Czterej carowie a sprawa polska

  • Aleksander I (1801–1825) — kongres wiedeński, nadanie konstytucji Królestwu
  • Mikołaj I (1825–1855) — powstanie listopadowe, Statut organiczny, represje
  • Aleksander II (1855–1881) — odwilż, powstanie styczniowe
  • Aleksander III (1881–1894) — rusyfikacja

Represje po powstaniu listopadowym

  1. Statut organiczny (1832) — zniesienie konstytucji, sejmu i odrębnej armii.
  2. Namiestnictwo Paskiewicza — rządy wojskowe, tytuł księcia warszawskiego.
  3. Cytadela Warszawska — twierdza kontrolująca miasto.
  4. Rusyfikacja mennictwa — monety Królestwa z rosyjskim godłem i napisami, z nominałem w rublach. To właśnie ilustruje źródło 2.

Punktacja CKE

  • 14.1. 1 pkt · 14.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie z uzasadnieniem z obu źródeł · 14.3. 1 pkt — obie oceny (FF).
  • Razem: 3 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „powstanie listopadowe, Statut organiczny, Królestwo Polskie, kongres wiedeński” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl