Zadanie 13
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XXV. Rewolucje XVIII w. 1) wyjaśnia genezę i skutki rewolucji amerykańskiej (PP); XXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX w. 2) wyjaśnia przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych Ameryki (PP).
Treść zadania
Pamiątkowe znaczki z XX wieku (A–C). Znaczek A: napis „Gettysburg” i rok 1963, scena walki żołnierzy. Znaczek B — tłumaczenie napisu: „Wojna między siłami króla i parlamentu”. Znaczek C — tłumaczenie napisu na pieczęci: „Filadelfia, 29 maja 1976”. Na podstawie: stamps.org; pl.wikipedia.org; www.collectgbstamps
Polecenie CKE: Przyporządkuj poniższym opisom 1–2 właściwe znaczki (A–C). Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do elementów graficznych lub napisów zamieszczonych na znaczkach.
- Znaczek upamiętniający wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych
- Znaczek upamiętniający wojnę secesyjną
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
1. Wojna o niepodległość USA — znaczek C.
Przykładowe uzasadnienie (zasady oceniania CKE): charakterystyczne umundurowanie z epoki oraz datacja nawiązująca do rocznicy ogłoszenia Deklaracji Niepodległości (Filadelfia, 1776 → znaczek z 1976 r., dwustulecie).
2. Wojna secesyjna — znaczek A.
Przykładowe uzasadnienie: umundurowanie charakterystyczne dla okresu wojny secesyjnej oraz nazwa bitwy wraz z datą nawiązującą do rocznicy jej stoczenia.
Znaczek B jest dystraktorem — napis „wojna między siłami króla i parlamentu” wskazuje na angielską wojnę domową (1642–1651), a nie na żadną z wojen amerykańskich. Przypisanie go do któregokolwiek opisu to pewne zero.
Uzasadnienie musi odwołać się do konkretnego elementu znaczka — napisu, daty albo umundurowania. Samo „bo tak wygląda” albo wiedza pozaźródłowa („wojna secesyjna była w latach 1861–1865”) nie punktuje, bo polecenie mówi wprost o elementach graficznych lub napisach.
Wskazówka: Filadelfia + 1976 to dwustulecie Deklaracji Niepodległości (4 lipca 1776, Filadelfia). Ta para dat rozstrzyga przyporządkowanie C.
Treść zadania (CKE)
Trzy wojny, trzy konteksty
| Znaczek | Wojna | Lata | Trop na znaczku |
|---|---|---|---|
| C | o niepodległość USA | 1775–1783 | Filadelfia, 1976 = 200. rocznica Deklaracji |
| A | secesyjna | 1861–1865 | „Gettysburg” i 1963 = 100. rocznica bitwy (1863), mundury z epoki |
| B | angielska wojna domowa | 1642–1651 | „siły króla i parlamentu” — rojaliści vs parlamentarzyści |
Dlaczego rocznice są dobrym tropem
Znaczki okolicznościowe emituje się w okrągłe rocznice. Data na znaczku to zwykle rok emisji, a nie rok wydarzenia — trzeba odjąć 100, 150 albo 200 lat i sprawdzić, co wypada.
- 1976 − 200 = 1776 → Deklaracja Niepodległości
- 1963 − 100 = 1863 → bitwa pod Gettysburgiem (znaczek A)
Punktacja CKE
- 2 pkt — dwa poprawne wskazania wraz z uzasadnieniami odwołującymi się do treści znaczków.
- 1 pkt — jedno wskazanie z uzasadnieniem.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wojna o niepodległość USA, wojna secesyjna, analiza źródeł ikonograficznych” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl