m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte rozszerzone • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 20

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów w okresie międzywojennym. 1) wyjaśnia genezę państwa sowieckiego i charakteryzuje jego politykę wewnętrzną i zagraniczną w okresie międzywojennym; 4) charakteryzuje politykę […] zagraniczną III Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP); XLV. Świat na drodze do II wojny światowej. 2) charakteryzuje i ocenia […] wojnę domową w Hiszpanii i jej uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne (PR).

Treść zadania

„Wiosenne porządki w Europie” – karykatura polityczna z okresu międzywojennego (na podstawie: crispa.uw.edu.pl).

Polecenie CKE: Rozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30. XX wieku. Odpowiedź uzasadnij, formułując dwa argumenty.

Karykatura „Wiosenne porządki w Europie”: postacie sprzątają mapę Europy – z napisami „W Hiszpanii”, „Austria”, „W Środkowej Europie”, „Schowek dla starych bolszewików” i „W Bolszewji”.
Wiosenne porządki w Europie – karykatura polityczna Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 21

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie — lata 30. XX wieku.

Przykładowe argumenty z zasad oceniania CKE (wystarczą dwa):

  • Postać wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania” z pięcioramiennych gwiazd to gen. Franco — nawiązanie do wojny domowej w Hiszpanii (1936–1939).
  • Postać z emblematami swastyki i charakterystycznym wąsikiem to Hitler, „zasysający” odkurzaczem czapkę z napisem „Austria” — komentarz do anschlussu z 1938 r.
  • Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, kopiąca grób „starym bolszewikom”, to Stalin — nawiązanie do wielkiej czystki w ZSRR z lat 30.
Typowy błąd / pułapka

Punkt za rozstrzygnięcie bez argumentów nie istnieje — CKE przyznaje 1 pkt dopiero za rozstrzygnięcie wraz z jednym argumentem, a 2 pkt za dwa argumenty.

Argument musi łączyć element graficzny z wydarzeniem. Samo „widać Hitlera, więc to lata 30.” jest za słabe: Hitler był aktywny politycznie także w latach 20. Trzeba wskazać, co konkretnie robi na rysunku (Austria w odkurzaczu = anschluss 1938).

Trzy sceny na rysunku odsyłają do trzech różnych wydarzeń — wystarczy opisać dwie, ale każdą z konkretem.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 20 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 20. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Trzy sceny, trzy daty

PostaćElement graficznyWydarzenieRok
Francotrzepanie dywanu „czerwona Hiszpania” z gwiazdwojna domowa w Hiszpanii1936–1939
Hitlerodkurzacz zasysający czapkę „Austria”anschluss1938
Stalinkopanie grobu „starym bolszewikom”wielka czystka1936–1938

Wszystkie trzy przypadają na drugą połowę lat 30. — to zbieżność, która sama rozstrzyga zadanie.

Dlaczego „wiosenne porządki”

Tytuł jest ironiczny: dyktatorzy „sprzątają” Europę, ale sprzątanie oznacza tu likwidację przeciwników i zagarnianie państw. Karykatura polityczna często działa właśnie przez zderzenie niewinnej metafory (porządki domowe) z brutalną treścią.

Jak czytać karykaturę na maturze

  1. Nazwij postacie po atrybutach (wąsik i swastyka, mundur i gwiazda).
  2. Opisz, co robią — czynność jest nośnikiem sensu.
  3. Odczytaj napisy — to zwykle najpewniejszy trop („Austria”, „czerwona Hiszpania”).
  4. Połącz z wydarzeniem i podaj datę.

Punktacja CKE

  • 2 pkt — rozstrzygnięcie wraz z dwoma poprawnymi argumentami.
  • 1 pkt — rozstrzygnięcie z jednym argumentem.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „karykatura polityczna, wojna domowa w Hiszpanii, anschluss, wielka czystka” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl