m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 12

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: 12.1: IV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. 1) charakteryzuje […] w państwie rzymskim […] z uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […] (PP); 12.1 i 12.2: XXII. Polityka wewnętrzna i zagraniczna Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII w. 2) ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem dla losów Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Europy (PP); przedstawia przebieg wojen toczonych przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów w XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych dowódców i polityków, w tym […] Jana III Sobieskiego […] (PR).

Treść zadania

Źródło 1. List do papieża Innocentego IX z 13 września 1683 roku (nazwa papieża jak w arkuszu CKE): „Venimus, vidimus, Deus vicit [Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył]. Zechciej, Wasza Świętobliwość, uniżenie proszę, przyjąć łaskawie […] wiadomość o świetnym zwycięstwie użyczonym wczoraj przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu […]. [Udało mi się] [u]chwycić wszystkie główne sztandary wielkiego wezyra, całą artylerię, jego własne konie, broń, sprzęty i namioty, aż ostatecznie, po krwawej a nader zaciętej walce ośmiogodzinnej oraz ucieczce tegoż wezyra z resztą jego ludzi, zostało w mym posiadaniu całe jego obozowisko, które się rozciąga na ponad milę od Miasta. Waszej Świątobliwości najposłuszniejszy Syn – Jan, król Polski.” Na podstawie: J. Wimmer, […], Warszawa 1983.

Źródło 2. Plan bitwy (na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, t. 5, Warszawa 1995).

12.1. Podaj, jak nazywał się starożytny wódz, którego słowa sparafrazował autor listu.

12.2. Rozstrzygnij, czy źródła 1. i 2. dotyczą tej samej bitwy. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

Plan bitwy nad Dniestrem: kierunki uderzeń polskiej jazdy, piechoty i artylerii (m.in. Sobieski, Jabłonowski, Potocki) na umocniony obóz wojsk tureckich oraz kierunki ich kontrataków i ucieczki.
Źródło 2. Plan bitwy Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 13

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

12.1. Gajusz Juliusz Cezar (Cezar).

Sobieski sparafrazował słynne „Veni, vidi, vici” („Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem”), zmieniając je na „Venimus, vidimus, Deus vicit” — „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył”.

12.2.

Rozstrzygnięcie — nie.

Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — tekst odnosi się do bitwy pod Wiedniem (12 września 1683 r.), na co wskazuje datacja listu i nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono natomiast bitwę pod Chocimiem, o czym świadczy m.in. nazwa rzeki Dniestr oraz rozmieszczenie walczących stron.

Typowy błąd / pułapka

W 12.1 warto zauważyć, na czym polega zmiana w parafrazie: Cezar przypisał zwycięstwo sobie, Sobieski — Bogu. Nie jest to wymagane do punktu.

W 12.2 uzasadnienie musi odwołać się do obu źródeł. Samo „to Wiedeń, a plan pokazuje Chocim” nie punktuje — trzeba podać przesłanki: datę i podpis z listu, Dniestr z planu.

Data 13 września 1683 jest tu decydująca: bitwa pod Wiedniem rozegrała się 12 września, list napisano nazajutrz.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 12 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 12. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dwie bitwy Sobieskiego, które się mylą

ChocimWiedeń
Rok16731683
Ranga Sobieskiegohetman wielki koronnykról Polski
PrzeciwnikTurcy (Husejn Pasza)Turcy (wielki wezyr Kara Mustafa)
Rzeka / terenDniestrWzgórza Kahlenberg pod Wiedniem
Skutekzwycięstwo otwierające drogę do koronyodsiecz, przełom w wojnie z Turcją

Podpis „Jan, król Polski” datuje list po elekcji Sobieskiego w 1674 r. — to samo w sobie wyklucza Chocim z 1673 r.

Parafraza Cezara

  • Cezar (47 p.n.e.): Veni, vidi, vici — po błyskawicznym zwycięstwie nad Farnakesem pod Zelą.
  • Sobieski (1683): Venimus, vidimus, Deus vicit — liczba mnoga i przypisanie zwycięstwa Bogu.

Pasuje to do treści listu: autor pisze o zwycięstwie „użyczonym […] przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu”.

Punktacja CKE

  • 12.1. 1 pkt — poprawne nazwisko.
  • 12.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „odsiecz wiedeńska, Jan III Sobieski, Chocim, Cezar” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl