m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 16

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: XXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX w. 1) charakteryzuje rozwój przemysłowy ziem polskich, z uwzględnieniem urbanizacji; 2) charakteryzuje nowe klasy i warstwy społeczne (PR).

Treść zadania

Plan zabudowy kompleksu fabryk (na podstawie: www.researchgate.net) z oznaczeniami: a — famuły (domy robotnicze), b — budynki użyteczności publicznej, c — budynki przemysłowe, d — pomocnicze. Wśród obiektów: 1 przędzalnia, 2 remiza strażacka, 3 szkoła, 4 stołówka i sklep, 5 szpital św. Anny, 6 bocznica kolejowa, 7 willa dyrektora.

16.1. Uzasadnij, że plan zabudowy świadczy o trosce właściciela o pracowników.

16.2. Podaj nazwę miasta położonego na obszarze tzw. Kongresówki, będącego głównym ośrodkiem gałęzi przemysłu, w której specjalizowała się ta fabryka.

Plan zabudowy kompleksu fabryk z oznaczeniami: famuły, budynki użyteczności publicznej, przemysłowe i pomocnicze oraz obiekty 1–7 (przędzalnia, remiza, szkoła, stołówka i sklep, szpital, bocznica, willa dyrektora).
Plan zabudowy kompleksu fabryk Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 17

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

16.1. Przykładowa odpowiedź (na podstawie zasad oceniania CKE): na planie zaznaczono domy robotnicze (famuły), a także budynki użyteczności publicznej — szkołę, stołówkę i sklep, szpital św. Anny oraz remizę strażacką. Zapewnienie robotnikom mieszkań, opieki zdrowotnej, edukacji i zaopatrzenia świadczy o trosce właściciela o ich dobrostan.

16.2. Łódź.

Obecność przędzalni wskazuje na przemysł włókienniczy, którego głównym ośrodkiem w Królestwie Polskim była Łódź.

Typowy błąd / pułapka

W 16.1 uzasadnienie musi wskazać konkretne obiekty z legendy. W przykładowej odpowiedzi CKE są to domy robotnicze oraz budynki użyteczności publicznej (np. szkoła, stołówka); samo ogólne „właściciel dbał o robotników” nie jest uzasadnieniem.

W 16.2 klucz jest w słowie przędzalnia: wskazuje przemysł włókienniczy, którego głównym ośrodkiem w Królestwie Polskim była Łódź.

Warto zauważyć, że taki kompleks to paternalizm fabryczny — dbałość o robotnika była też narzędziem kontroli i wiązania go z zakładem. Zadanie tego nie wymaga, ale to sensowne dopowiedzenie.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 16 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 16. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Trzy okręgi przemysłowe Królestwa Polskiego

OkręgSpecjalizacjaGłówne ośrodki
łódzkiwłókiennictwo (przędzalnie, tkalnie)Łódź, Zgierz, Pabianice
staropolskihutnictwo, metalurgiaKielce, Ostrowiec
dąbrowski (Zagłębie)górnictwo węgla, hutnictwoSosnowiec, Dąbrowa Górnicza

Co znajdowało się w kompleksie fabrycznym

Według legendy planu wokół fabryki powstało całe osiedle:

  • famuły — wielorodzinne domy robotnicze,
  • szpital — tu św. Anny,
  • szkoła,
  • stołówka i sklep,
  • remiza strażacka — ochrona przeciwpożarowa zakładu,
  • bocznica kolejowa — dowóz surowca i wywóz towaru,
  • willa dyrektora.

Ten model nazywa się paternalizmem fabrycznym: świadczenia socjalne szły w parze z zależnością robotnika od pracodawcy, także mieszkaniową.

Punktacja CKE

  • 16.1. 1 pkt — uzasadnienie odwołujące się do obiektów z planu.
  • 16.2. 1 pkt — Łódź.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rewolucja przemysłowa, Łódź, przemysł włókienniczy, paternalizm fabryczny” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl