Zadanie 22
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Zakres podstawy programowej — świat po II wojnie światowej, początek zimnej wojny, odbudowa gospodarcza Europy.
Treść zadania
Wykres wielkości pomocy udzielonej wybranym krajom w ramach jednego z planów odbudowy (w mln dolarów). Wśród beneficjentów m.in.: Polska (420,5), Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia, Chiny, Filipiny, Etiopia, Korea, Włochy, Grecja, Austria.
Polecenie: rozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach tzw. planu Marshalla. Uzasadnij, odwołując się do wykresu i własnej wiedzy.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie — nie.
Uzasadnienie (jedno wystarczy):
- Do planu Marshalla nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów — m.in. Polska i Czechosłowacja — a wykres uwzględnia je wśród beneficjentów.
- Plan Marshalla był adresowany wyłącznie do państw europejskich, a wykres uwzględnia kraje pozaeuropejskie: Filipiny, Etiopię, Chiny, Koreę.
Wykres przedstawia pomoc UNRRA (Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy), działającą w latach 1943–1947.
Uzasadnienie musi łączyć dane z wykresu z wiedzą własną. Samo „nie, bo to UNRRA" nie punktuje — trzeba wskazać, co na wykresie temu przeczy: obecność Polski i Czechosłowacji albo krajów spoza Europy.
Najczęstszy błąd to odpowiedź „tak", bo wykres pokazuje Włochy, Grecję i Austrię — realnych beneficjentów planu Marshalla. Ale wystarczy jeden kraj bloku wschodniego na liście, żeby to wykluczyć: Polska odrzuciła plan Marshalla pod naciskiem Moskwy w lipcu 1947 r.
Treść zadania (CKE)
UNRRA a plan Marshalla
| UNRRA | Plan Marshalla (ERP) | |
|---|---|---|
| Lata | 1943–1947 | 1948–1952 |
| Zasięg | globalny — Europa, Azja, Afryka | tylko Europa |
| Beneficjenci | także blok wschodni (Polska, Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia) | wyłącznie Europa Zachodnia |
| Charakter | doraźna pomoc humanitarna (żywność, leki, odzież) | program odbudowy gospodarczej, kredyty i inwestycje |
| Kontekst | koalicja antyhitlerowska jeszcze działa | zimna wojna, podział Europy |
Dlaczego blok wschodni odrzucił plan Marshalla
Polska i Czechosłowacja początkowo wyraziły zainteresowanie, ale w lipcu 1947 r. Stalin nakazał wycofanie się — udział oznaczałby wgląd Zachodu w gospodarki tych państw i osłabienie kontroli Moskwy. W zamian utworzono RWPG (1949).
To odrzucenie jest jednym z momentów, od których liczy się faktyczny podział Europy — dlatego obecność Polski na wykresie natychmiast wyklucza plan Marshalla.
Punktacja CKE
- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do wykresu i wiedzy własnej.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „plan Marshalla, UNRRA, zimna wojna, odbudowa powojenna" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl