Zadanie 5
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Zakres podstawy programowej — funkcjonowanie władzy, struktur społecznych i gospodarki w systemie feudalnym; kolonizacja na prawie niemieckim.
Treść zadania
Fragment dokumentu lokacyjnego: komes Jan, syn Czechosława z Galewa, oddaje dziedzictwo Radlino Marcinowi ze Staniewa „w celu lokacji na prawie niemieckim". Mieszkańcy z każdego łanu małego będą płacić w dzień św. Marcina 2 miary pszenicy, 4 miary żyta, 6 miar owsa oraz miarę srebra. Otrzymują 9 lat wolnych od danin i opłat.
5.1. Podaj imię wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy.
5.2. Wymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie renty naturalnej.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
5.1.
- Wystawca — Jan (komes, syn Czechosława z Galewa)
- Zasadźca — Marcin (ze Staniewa)
5.2. 2 miary pszenicy, 4 miary żyta i 6 miar owsa — czyli daniny w zbożu.
W 5.2 kluczowe jest słowo naturalna. Dokument wymienia też „miarę srebra będącego w obiegu" — to renta pieniężna (czynsz), więc jej tu nie podajemy. Wpisanie srebra do odpowiedzi kosztuje punkt, bo klucz wymaga wymienienia wszystkich i tylko obowiązków naturalnych.
W 5.1 trzeba rozróżnić role: wystawca to pan feudalny, który zleca lokację (Jan), zasadźca to organizator osady, przyszły sołtys (Marcin). Odwrócenie tych ról to najczęstszy błąd.
Treść zadania (CKE)
Trzy postaci lokacji
| Rola | Kto | Co robi |
|---|---|---|
| wystawca (pan) | Jan, komes | właściciel ziemi, wydaje dokument lokacyjny |
| zasadźca | Marcin ze Staniewa | organizuje osadę, sprowadza osadników, zostaje sołtysem |
| osadnicy | mieszkańcy Radlina | uprawiają łany, płacą czynsz i daniny |
Trzy rodzaje renty feudalnej
- naturalna — daniny w produktach (zboże, drób, miód) ← o to pyta 5.2
- pieniężna (czynsz) — opłata w monecie; tu „miara srebra”
- odrobkowa (pańszczyzna) — praca na folwarku
Lokacja na prawie niemieckim zwykle zastępowała pańszczyznę czynszem — to jej gospodarcza istota.
Wolnizna
„9 lat wolnych od wszelkich danin i opłat” to wolnizna — okres zwolnienia, który miał zachęcić osadników i dać czas na karczunek oraz zagospodarowanie. Im trudniejszy teren, tym dłuższa (od 2 do nawet 24 lat).
Punktacja CKE
- 5.1. 1 pkt — dwa poprawne imiona.
- 5.2. 1 pkt — wymienienie wszystkich obowiązków z zakresu renty naturalnej.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „lokacja na prawie niemieckim, zasadzca, renta feudalna, wolnizna" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl