m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MHIP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 4

Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania ogólne: I. Chronologia historyczna (4.1); II. Analiza i interpretacja historyczna. Wymagania szczegółowe: VII. Europa w okresie krucjat. 2) charakteryzuje uwarunkowania wypraw krzyżowych do Ziemi Świętej oraz przedstawia ich skutki (PP); 4.1: XI. Europa późnego średniowiecza. 2) charakteryzuje następstwa upadku cesarstwa bizantyjskiego i ekspansji tureckiej dla Europy (PP); 4.2: VIII. Gospodarcze i społeczne realia średniowiecznej Europy. 1) opisuje formy produkcji i handlu w średniowieczu; 2) charakteryzuje genezę, rozwój i rolę średniowiecznych miast, z uwzględnieniem miejskich republik kupieckich (PR).

Treść zadania

Źródło 1. Fragment kroniki: „[Sułtan Mehmet] kazał ustawić w stosownych miejscach baterie i rozpoczął postępować ku miastu przy pomocy janczarów […], a ledwo działa zostały ustawione, polecił im kierować silny ogień na mury, nic już nie mówiąc o nieprzerwanym gradzie strzał i kamieni, miotanych przez machiny, jednocześnie jak deszcz, spadających na miasto. Oblężeni ze swej strony posyłali bez przerwy salwy z muszkietów i dział ładowanych kamiennymi kulami, którymi sprawiali męki wielu muzułmanom […]. W tym czasie przybyły dwa wielkie statki przysłane przez Franków na pomoc cesarzowi […]. Opór ze strony oblężonych był tak silny, że Turcy, dopiero gdy noc zapadła, byli w stanie wedrzeć się do miasta przez wyłom w murze. […] Grabież trwała trzy pełne dni […]. [Z]mieniono dotychczasową […] postać [kościołów, w tym kościoła Hagia Sophia], […] ażeby uczynić z nich miejsca modlitwy dla muzułmanów.” Wiek V–XV w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997.

Źródło 2. Plan miasta (S. Runciman, Dzieje […], t. III, Warszawa 1988) — na planie m.in. napisy „Morze Śródziemne” i „Palestyna”.

4.1. Rozstrzygnij, czy relacja ze źródła 1. opisuje zdobycie miasta, którego plan przedstawia źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z obu źródeł.

4.2. Uzasadnij, odwołując się do informacji zamieszczonych na planie, że miasto na nim przedstawione uczestniczyło w handlu lewantyńskim.

Plan nadmorskiego miasta między Morzem Śródziemnym a Palestyną: podwójny pierścień murów z basztami i wieżami, przedmieście Montmusart, port, dzielnice genueńska, wenecka i pizańska.
Źródło 2. Plan miasta Na podstawie: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 6

Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

4.1.

Rozstrzygnięcie — nie.

Przykładowe uzasadnienie (na podstawie zasad oceniania CKE) — w tekście opisano zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o Hagia Sophia, dowodzenie obroną przez cesarza oraz oblegający Turcy. Plan przedstawia natomiast miasto położone w Palestynie (Akkę) — a więc nie Konstantynopol. Zasady oceniania akceptują też wskazanie, że na planie zaznaczono budynki należące do zakonów krzyżowych.

4.2. Przykładowa odpowiedź: na planie zaznaczono dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.

Typowy błąd / pułapka

W 4.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z obu źródeł. Samo „to Konstantynopol, a plan pokazuje inne miasto” nie punktuje — trzeba powiedzieć, skąd to wiadomo: Hagia Sophia i cesarz z tekstu, Palestyna z planu.

Błąd w 4.2: argumentowanie z położenia („leży nad Morzem Śródziemnym, więc handlowało”). Polecenie mówi „odwołując się do informacji zamieszczonych na planie” — punktuje wskazanie dzielnic włoskich republik kupieckich, a nie ogólna geografia.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 4 — historia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MHIP-R0-100-A-2605 — zadanie 4. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, historia PR Oryginalny PDF CKE

Dlaczego to nie jest Konstantynopol

Przesłanka z tekstuWskazuje na
sułtan Mehmet, janczarzyTurcy osmańscy, 1453 r.
Hagia SophiaKonstantynopol
obroną dowodzi cesarzBizancjum
Przesłanka z planuWskazuje na
położenie w PalestynieAkka (Akko)
budynki zakonów krzyżowychmiasto krzyżowców, nie Konstantynopol
dzielnice Genui, Pizy, Wenecjiport handlu lewantyńskiego

Akka była ostatnią twierdzą krzyżowców w Ziemi Świętej — padła w 1291 r., ponad 160 lat przed Konstantynopolem.

Handel lewantyński

Wymiana między Europą a Bliskim Wschodem (Lewantem): przyprawy, jedwab, bawełna w jedną stronę, sukno i srebro w drugą. Prowadziły go głównie włoskie republiki kupieckie (m.in. Wenecja i Genua), które w portach Lewantu miały własne dzielnice. Obecność takiej dzielnicy na planie to bezpośredni dowód uczestnictwa w tym handlu.

Punktacja CKE

  • 4.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.
  • 4.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie oparte na planie.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantyński, wyprawy krzyżowe” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl