Zadanie 4
Matura z historii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Zakres podstawy programowej — następstwa upadku cesarstwa bizantyjskiego i ekspansji tureckiej dla Europy; uwarunkowania i skutki wypraw krzyżowych.
Treść zadania
Źródło 1 — fragment kroniki o oblężeniu: sułtan Mehmet ustawia baterie, atakują janczarzy, obrońcom pomagają statki „przysłane przez Franków", po zdobyciu miasta zmieniono postać kościołów, w tym Hagia Sophia, na miejsca modlitwy muzułmanów.
Źródło 2 — plan miasta położonego nad Morzem Śródziemnym, w Palestynie.
4.1. Rozstrzygnij, czy relacja ze źródła 1. opisuje zdobycie miasta, którego plan przedstawia źródło 2. Uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
4.2. Uzasadnij, odwołując się do planu, że przedstawione miasto uczestniczyło w handlu lewantyńskim.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1.
Rozstrzygnięcie — nie.
Uzasadnienie — w tekście opisano zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o Hagia Sophia, dowodzenie obroną przez cesarza oraz oblegający Turcy. Plan przedstawia natomiast miasto położone w Palestynie (Akkę) — a więc nie Konstantynopol.
4.2. Na planie zaznaczono dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.
W 4.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z obu źródeł. Samo „to Konstantynopol, a plan pokazuje inne miasto" nie punktuje — trzeba powiedzieć, skąd to wiadomo: Hagia Sophia i cesarz z tekstu, Palestyna z planu.
W 4.2 częsty błąd to argumentowanie z położenia („leży nad Morzem Śródziemnym, więc handlowało"). Polecenie mówi „odwołując się do informacji zamieszczonych na planie" — punktuje wskazanie dzielnic włoskich republik kupieckich, a nie ogólna geografia.
Treść zadania (CKE)
Dlaczego to nie jest Konstantynopol
| Przesłanka z tekstu | Wskazuje na |
|---|---|
| sułtan Mehmet, janczarzy | Turcy osmańscy, 1453 r. |
| Hagia Sophia | Konstantynopol |
| obroną dowodzi cesarz | Bizancjum |
| Przesłanka z planu | Wskazuje na |
|---|---|
| położenie w Palestynie | Akka (Akko) |
| dzielnice Genui, Pizy, Wenecji | port handlu lewantyńskiego |
Akka była ostatnią twierdzą krzyżowców w Ziemi Świętej — padła w 1291 r., ponad 160 lat przed Konstantynopolem.
Handel lewantyński
Wymiana między Europą a Bliskim Wschodem (Lewantem): przyprawy, jedwab, bawełna w jedną stronę, sukno i srebro w drugą. Zdominowany przez Wenecję i Genuę, które w portach Lewantu miały własne dzielnice z magazynami, kościołami i samorządem. Obecność takiej dzielnicy na planie to bezpośredni dowód uczestnictwa w tym handlu.
Punktacja CKE
- 4.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.
- 4.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie oparte na planie.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantynski, wyprawy krzyzowe" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl