m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MGEP-R0-100-2605 • Zamknięte (na dobieranie) • 1 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 1

Matura z geografii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zakres rozszerzony I.7) Zdający identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. Zakres podstawowy I.3) Zdający czyta i interpretuje treści różnych map, w tym topograficznych.

Treść zadania

Fotografię wykonano na obszarze przedstawionym na mapie szczegółowej, na północ od równoleżnika 49°44′N. Na mapie ze skrzyżowania szlaków przedstawionego na fotografii zmierzono azymuty wybranych obiektów.

Polecenie (0–1). Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.

Skrzyżowanie szlaków, z którego na mapie zmierzono azymuty, jest położone A. na szczycie Błatnia w polu B1 / B. na przełęczy Kowiorek w polu D1, a obiekt, którego azymut jest zawarty w przedziale od 0° do 10°, to 1. placówka GOPR w Szczyrku (pole D2) · 2. punkt widokowy na Klimczoku (pole C1) · 3. schronisko PTTK na Szyndzielni (pole D1)

Fotografia drogowskazów szlaków turystycznych PTTK na skrzyżowaniu szlaków w Beskidzie Śląskim, z kierunkami i czasami przejścia.
Materiał 1 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 3
Mapa szczegółowa fragmentu Beskidu Śląskiego (osobna wkładka do arkusza) z poziomicami, szlakami turystycznymi, siatką kwadratów i legendą.
Mapa szczegółowa Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Odpowiedź: B3

  • B — przełęcz Kowiorek w polu D1. Oba miejsca (Błatnia i przełęcz Kowiorek) leżą na mapie na północ od równoleżnika 49°44′N, więc rozstrzyga fotografia. Na drogowskazie do schroniska PTTK na Klimczoku jest tylko 5 min, a Błatnia jest jednym z celów wędrówki (1 h 30). Takie skrzyżowanie szlaków leży tuż przy Klimczoku — na przełęczy Kowiorek.

  • 3 — schronisko PTTK na Szyndzielni (pole D1). Azymut z przedziału 0°–10° oznacza kierunek niemal dokładnie na północ (z minimalnym odchyleniem na wschód). Spośród trzech wskazanych obiektów tylko schronisko na Szyndzielni leży niemal dokładnie na północ od przełęczy Kowiorek.

Jak sprawdzić azymuty pozostałych obiektów:

Obiekt Położenie względem przełęczy Kowiorek Azymut
schronisko PTTK na Szyndzielni (D1) na północ 0°–10° ✔
punkt widokowy na Klimczoku (C1) na zachód poza przedziałem 0°–10°
placówka GOPR w Szczyrku (D2) na południowy wschód poza przedziałem 0°–10°
Typowy błąd / pułapka

Warunek „na północ od 49°44′N” nie rozstrzyga pierwszej części. Na mapie zarówno Błatnia, jak i przełęcz Kowiorek leżą na północ od tego równoleżnika. Miejsce wskazuje dopiero drogowskaz na fotografii: schronisko na Klimczoku — 5 min, Błatnia — 1 h 30.

Azymut mierzy się zawsze od kierunku północnego, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Przedział 0°–10° to praktycznie kierunek północny. Nie myl tego z odległością — azymut mówi wyłącznie o kierunku.

Azymut mierzymy OD punktu obserwacji DO obiektu. Odwrócenie kierunku daje azymut wsteczny, różniący się o 180°. Gdyby ktoś zmierzył azymut ze Szyndzielni na Kowiorek, wyszłoby ok. 180°–190°, a nie 0°–10°.

Numer pola na mapie to podpowiedź, nie odpowiedź. Pola D1, D2, C1 mówią o położeniu obiektu w siatce mapy, ale kierunek trzeba wyznaczyć samodzielnie — porównując położenie obu punktów.

Punkt przyznaje się za obie części łącznie. Trafienie „B" przy błędnym numerze obiektu daje zero.

Uwaga na deklinację magnetyczną. W tym zadaniu azymut mierzy się na mapie (od kierunku północnego wyznaczonego przez południk), a nie kompasem — deklinacja nie ma tu znaczenia.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 1 — geografia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MGEP-R0-100-A-2605 — zadanie 1. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, geografia PR Oryginalny PDF CKE, str. 3

Azymut — jak go wyznaczać

KierunekAzymut
północ (N)0° (360°)
północny wschód (NE)45°
wschód (E)90°
południowy wschód (SE)135°
południe (S)180°
południowy zachód (SW)225°
zachód (W)270°
północny zachód (NW)315°

Procedura pomiaru na mapie:

  1. połącz punkt obserwacji z obiektem linią prostą,
  2. w punkcie obserwacji poprowadź linię równoległą do południka (kierunek N–S),
  3. zmierz kąt od północy, w prawo, do wyznaczonej linii.

Rodzaje azymutów

RodzajPunkt odniesieniaGdzie stosowany
geograficznypółnoc geograficzna (południk)mapa
magnetycznypółnoc magnetycznakompas
topograficzny (siatkowy)linia siatki kilometrowejmapy wojskowe

W Polsce deklinacja magnetyczna jest obecnie wschodnia (dodatnia) i wynosi kilka stopni.

Elementy mapy topograficznej

ElementDo czego służy
poziomiceodczyt wysokości, spadków, form terenu
cięcie poziomicoweróżnica wysokości między sąsiednimi poziomicami
skalaprzeliczanie odległości
siatka kilometrowaokreślanie położenia (pola A1, B2, D1…)
współrzędne geograficzneprecyzyjna lokalizacja
znaki umowneobiekty: szlaki, schroniska, wyciągi, punkty widokowe

Rozpoznawanie form terenu z poziomic

Układ poziomicForma
poziomice gęstestok stromy
poziomice rzadkiestok łagodny
poziomice zamknięte, wartości rosną do środkawzniesienie
poziomice zamknięte, wartości maleją do środkazagłębienie bezodpływowe
poziomice wygięte w stronę niższych wysokościgrzbiet
poziomice wygięte w stronę wyższych wysokościdolina
dwa wzniesienia rozdzielone obniżeniemprzełęcz

Beskid Śląski — obiekty z zadania

ObiektWysokośćCharakterystyka
Skrzyczne1257 m n.p.m.najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego, wyciąg krzesełkowy
Klimczok1117 m n.p.m.schronisko PTTK (1034 m n.p.m.), punkt widokowy
Szyndzielnia1028 m n.p.m.schronisko PTTK (1001 m n.p.m.), kolejka linowa gondolowa
Błatnia917 m n.p.m.schronisko PTTK (891 m n.p.m.)
przełęcz Kowiorekok. 1040 m n.p.m.węzeł szlaków przy Klimczoku
Szczyrk—siedziba gminy, placówka GOPR

Wysokości i obiekty — według mapy szczegółowej dołączonej do arkusza.

Punktacja CKE

  • 1 pkt — poprawna para odpowiedzi: B3.
  • 0 pkt — jedna z części błędna albo brak odpowiedzi.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „azymut, mapa szczegolowa, orientacja w terenie, Beskid Slaski, praca z mapa topograficzna” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl