m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MGEP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 22

Matura z geografii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zakres rozszerzony I.7) Zdający identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; XI.2) Zdający wskazuje obszary koncentracji przemysłu w Polsce oraz wyjaśnia istotę i rolę klastrów; XII.3) Zdający identyfikuje prawidłowości dotyczące przestrzennego zróżnicowania nakładów na prace badawczo-rozwojowe na świecie. Zakres podstawowy I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci tabel; XV.5) Zdający analizuje przestrzenne zróżnicowanie rynku pracy w Polsce.

Treść zadania

W tabeli przedstawiono dane z 2022 roku dotyczące PKB, rynku pracy i nakładów na działalność badawczo-rozwojową w województwach oznaczonych literami A–D, wśród których są: podkarpackie, śląskie, wielkopolskie i zachodniopomorskie.

Obszar Udział w tworzeniu PKB (%) Udział rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa w PKB (%) Pracujący w rolnictwie, leśnictwie, łowiectwie i rybactwie (%) Nakłady na B+R w relacji do PKB (%)
Polska (ogółem) 100,0 3,1 8,4 1,46
A 12,1 0,8 2,4 0,93
B 9,8 4,4 8,6 0,96
C 3,7 1,6 12,1 1,18
D 3,6 4,0 5,7 0,69

Polecenie (0–2). Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu nazwę województwa oraz literę, którą je oznaczono.

Opis Nazwa województwa Litera
Województwo o niekorzystnych warunkach przyrodniczych dla rolnictwa na części obszaru. Rozdrobnienie gospodarstw nie sprzyja wydajności produkcji rolniczej. Do nakładów na działalność badawczą i rozwojową przyczynił się klaster wyspecjalizowany w przemyśle lotniczym. … …
Do udziału w tworzeniu PKB Polski i specyfiki rynku pracy przyczyniła się specjalizacja w przemyśle wydobywczym, hutniczym i paliwowo-energetycznym, a także proces restrukturyzacji związany m.in. z inwestycjami w przemyśle samochodowym. … …

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Opis Nazwa województwa Litera
klaster lotniczy, rozdrobnione gospodarstwa, trudne warunki przyrodnicze podkarpackie C
górnictwo, hutnictwo, energetyka, restrukturyzacja, motoryzacja śląskie A

Uzasadnienie doboru:

Podkarpackie = C.

  • 12,1% pracujących w rolnictwie — najwięcej z całej czwórki i znacznie powyżej średniej krajowej (8,4%), co odpowiada rozdrobnieniu gospodarstw.
  • Jednocześnie rolnictwo daje tylko 1,6% PKB — dużo ludzi, mała wartość produkcji, czyli niska wydajność.
  • Najwyższe nakłady na B+R z tej czwórki — 1,18% PKB — to zasługa Doliny Lotniczej, klastra przemysłu lotniczego skupionego wokół Rzeszowa i Mielca.
  • Niski udział w PKB Polski (3,7%) — województwo o niewielkim potencjale gospodarczym.
  • Niekorzystne warunki przyrodnicze na części obszaru — górzysta południowa część (Bieszczady, Beskid Niski), gdzie gleby są słabsze, a okres wegetacyjny krótszy.

Śląskie = A.

  • Najwyższy z czwórki udział w tworzeniu PKB Polski — 12,1%, efekt koncentracji przemysłu.
  • Najniższy udział rolnictwa w PKB (0,8%) i najniższy udział pracujących w rolnictwie (2,4%) — województwo skrajnie przemysłowo-usługowe, o najwyższym poziomie urbanizacji.
  • Specjalizacja w przemyśle wydobywczym (węgiel kamienny), hutniczym i energetycznym oraz restrukturyzacja po 1989 r., której towarzyszyły inwestycje w motoryzację (m.in. Gliwice, Tychy).

Pozostałe dwa województwa:

  • B = wielkopolskie — wysoki udział w PKB (9,8%), najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%) przy przeciętnym zatrudnieniu (8,6%): rolnictwo towarowe, wydajne.
  • D = zachodniopomorskie — niski udział w PKB (3,6%), najniższe nakłady na B+R (0,69%), rolnictwo o dużym udziale w PKB (4,0%) przy niskim zatrudnieniu (5,7%) — dziedzictwo wielkoobszarowych PGR-ów.
Typowy błąd / pułapka

Największy udział pracujących w rolnictwie przy najmniejszym udziale rolnictwa w PKB = niska wydajność. To najczystszy sygnał rozdrobnienia gospodarstw i wskazuje podkarpackie (12,1% pracujących vs. 1,6% PKB).

Odwrotna relacja wskazuje rolnictwo towarowe. Wielkopolskie: 4,4% PKB przy 8,6% pracujących — mniej ludzi wytwarza więcej wartości. Zachodniopomorskie: 4,0% PKB przy zaledwie 5,7% pracujących — jeszcze wyższa wydajność (dawne PGR-y, gospodarstwa wielkoobszarowe).

Wysokie nakłady na B+R w słabym gospodarczo województwie to sygnał klastra. Podkarpackie ma niski PKB, a najwyższe z tej czwórki nakłady na B+R — to możliwe tylko dzięki wyspecjalizowanemu skupisku firm high-tech: Dolinie Lotniczej.

Punkt częściowy. Według zasad oceniania 1 pkt daje jeden poprawny wiersz albo jedna poprawna kolumna — np. obie nazwy województw dobrze, a litery źle. Warto wypełnić całą tabelę.

Uwaga na strukturę tabeli: cztery województwa, dwa opisy. Wielkopolskie i zachodniopomorskie są dystraktorami — ale ich identyfikacja pomaga wykluczeniem.

Nie utożsamiaj wysokiego udziału w PKB z wysokimi nakładami na B+R. Śląskie tworzy 12,1% PKB Polski, ale wydaje na B+R tylko 0,93% własnego PKB — mniej niż podkarpackie. Gospodarka śląska opiera się na przemyśle tradycyjnym, nie na badaniach.

Restrukturyzacja Śląska. Zamykanie części kopalń i hut, a w zamian m.in. inwestycje zagraniczne w motoryzację (np. Gliwice, Tychy) oraz Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 22 — geografia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MGEP-R0-100-A-2605 — zadanie 22. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, geografia PR Oryginalny PDF CKE, str. 25

Rozszyfrowanie tabeli

LiteraWojewództwoSygnatura w danych
Aśląskienajwyższy PKB (12,1%), najniższe rolnictwo (0,8% PKB, 2,4% pracujących)
Bwielkopolskiewysoki PKB (9,8%), najwyższy udział rolnictwa w PKB (4,4%) — rolnictwo towarowe
Cpodkarpackienajwięcej pracujących w rolnictwie (12,1%) przy niskim PKB rolnictwa (1,6%), najwyższe B+R (1,18%) — Dolina Lotnicza
Dzachodniopomorskieniski PKB (3,6%), najniższe B+R (0,69%), wysoka wydajność rolnictwa (4,0% PKB przy 5,7% pracujących)

Wydajność rolnictwa — czytanie dwóch kolumn naraz

WojewództwoPKB rolnictwaPracującyIlorazOcena
D — zachodniopomorskie4,0%5,7%0,70najwyższa wydajność
B — wielkopolskie4,4%8,6%0,51wysoka
A — śląskie0,8%2,4%0,33rolnictwo marginalne
Polska3,1%8,4%0,37—
C — podkarpackie1,6%12,1%0,13najniższa wydajność

Nakłady na B+R (dane z tabeli, 2022)

ObszarNakłady na B+R w relacji do PKB
Polska ogółem1,46%
C — podkarpackie1,18% — m.in. dzięki Dolinie Lotniczej
B — wielkopolskie0,96%
A — śląskie0,93%
D — zachodniopomorskie0,69%

Dolina Lotnicza

Dolina Lotnicza to klaster przemysłu lotniczego na Podkarpaciu, z ośrodkami m.in. w Rzeszowie i Mielcu. Nawiązuje do tradycji przemysłowych Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) z lat 30. XX w.

Restrukturyzacja przemysłu na Śląsku

EtapOpis
przed 1989dominacja górnictwa węgla kamiennego i hutnictwa
lata 90.zamykanie części nierentownych kopalń i hut, wysokie bezrobocie
inwestycjem.in. motoryzacja (np. Gliwice, Tychy), Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna
obecnierozwój usług, rewitalizacja terenów poprzemysłowych
wyzwaniatransformacja energetyczna, zdegradowane środowisko

Struktura agrarna województw

WojewództwoŚrednia wielkość gospodarstwaCharakter
zachodniopomorskiedużawielkoobszarowe, po PGR-ach
wielkopolskiewiększa od średniej krajowejtowarowe, wydajne
podkarpackiemałarozdrobnione

Rozdrobnienie gospodarstw na południowym wschodzie Polski ma m.in. podłoże historyczne (dawna Galicja).

Punktacja CKE

  • 2 pkt — dwa poprawne wiersze tabeli: podkarpackie — C, śląskie — A.
  • 1 pkt — jeden poprawny wiersz albo jedna poprawna kolumna (same nazwy województw albo same litery).
  • 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „PKB wojewodztw, naklady na B+R, Dolina Lotnicza, podkarpackie, slaskie, restrukturyzacja przemyslu” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl