Zadanie 30
Matura z geografii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 30.1 i 30.2. Zakres rozszerzony I.7) Zdający identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; XIX.2) Zdający wyjaśnia związki między występowaniem surowców mineralnych a kierunkami rozwoju przemysłu i strukturą towarową handlu zagranicznego.
Zakres podstawowy I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci wykresów; IX.3) Zdający analizuje strukturę międzynarodowej wymiany towarowej.
Treść zadania
Przedstawiono strukturę handlu zagranicznego w 2020 roku według grup towarów dla dwóch krajów — Japonii oraz kraju oznaczonego literą X. Wykresy pokazują udział pięciu grup w imporcie i eksporcie każdego kraju:
- produkty przetwórstwa przemysłowego i inne wyroby,
- maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy,
- chemikalia,
- surowce mineralne i paliwa,
- towary rolno-spożywcze.
W strukturze Japonii maszyny i urządzenia dominują w eksporcie, a surowce mineralne i paliwa mają wysoki udział w imporcie.
30.1. (0–1) W kraju oznaczonym literą X warunki środowiska geograficznego sprzyjają produkcji towarów rolno-spożywczych i występowaniu dodatniego salda w handlu zagranicznym tymi towarami, mimo największej — obok Chin — liczebności konsumentów na kontynencie.
Dokończ zdanie. Kraj oznaczony literą X to:
A. Indie. B. Singapur. C. Korea Południowa. D. Zjednoczone Emiraty Arabskie.
30.2. (0–1) Rozstrzygnij, w której grupie towarów w handlu zagranicznym Japonii występuje saldo ujemne:
A. maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy B. surowce mineralne i paliwa
Następnie wykaż wpływ warunków środowiska geograficznego Japonii na saldo w tej grupie towarów.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
30.1. A — Indie
Wskazówki z opisu prowadzą jednoznacznie do Indii:
- „największa — obok Chin — liczebność konsumentów na kontynencie” — Indie i Chiny to dwa najludniejsze państwa Azji (i świata).
- „warunki środowiska sprzyjają produkcji rolno-spożywczej” — klimat monsunowy, żyzne mady Niziny Hindustańskiej, długi okres wegetacyjny.
- „dodatnie saldo w handlu towarami rolno-spożywczymi” — Indie są m.in. czołowym eksporterem ryżu. Na wykresie X udział towarów rolno-spożywczych w eksporcie jest wyraźnie większy niż w imporcie.
Dlaczego nie pozostałe:
| Odpowiedź | Dlaczego odpada |
|---|---|
| B. Singapur | małe miasto-państwo, praktycznie brak rolnictwa — importer żywności |
| C. Korea Południowa | górzysta, mało gruntów ornych, importer żywności; znacznie mniej ludna niż Indie |
| D. ZEA | klimat pustynny, słabe warunki dla rolnictwa, importer żywności |
30.2. Rozstrzygnięcie: B — surowce mineralne i paliwa
Wpływ warunków środowiska geograficznego (zasady oceniania CKE uznają m.in.: niedobór eksploatacji krajowych złóż, wysoki popyt przemysłu, wysoki popyt mieszkańców na paliwa):
Japonia ma bardzo ubogie zasoby surowców mineralnych i energetycznych — wydobycie krajowe ropy naftowej, gazu ziemnego, węgla i rud metali jest znikome. Kraj tworzy łuk wysp o młodej, wulkanicznej budowie geologicznej.
Jednocześnie Japonia to jedna z największych gospodarek przemysłowych świata, a jej przemysł generuje ogromne zapotrzebowanie na surowce i energię. Wysoki popyt na paliwa zgłaszają też mieszkańcy tego ludnego kraju.
Rozbieżność między znikomą podażą krajową a ogromnym popytem sprawia, że Japonia musi importować niemal wszystkie surowce mineralne i paliwa, przy minimalnym eksporcie tej grupy towarów — stąd wyraźnie ujemne saldo.
Odwrotnie jest w grupie A (maszyny i urządzenia) — tu Japonia ma saldo dodatnie, bo eksportuje samochody, maszyny, elektronikę i roboty przemysłowe.
Klucz w 30.2 wymaga rozstrzygnięcia I uzasadnienia łącznie za 1 punkt. Samo „B" bez wykazania wpływu środowiska = 0 pkt.
Uzasadnienie musi wyjaśniać saldo w tej grupie towarów. Zasady oceniania uznają zarówno niedobór krajowych złóż, jak i wysoki popyt przemysłu (sektora II) albo mieszkańców na paliwa.
Saldo ujemne = import przewyższa eksport. . W grupie maszyn Japonia ma saldo dodatnie (jest ich eksporterem), w grupie surowców — ujemne.
Japonia to archipelag ubogi w surowce. Niemal całe zapotrzebowanie na ropę naftową i gaz ziemny pokrywa import.
Ludność Indii to wskazówka, nie ciekawostka. Fraza „obok Chin największa liczebność konsumentów na kontynencie” odróżnia Indie od Singapuru, Korei Południowej i ZEA — wszystkie trzy są wielokrotnie mniej ludne.
Nie utożsamiaj wysokiej ludności z importem żywności. O saldzie decydują warunki przyrodnicze i wydajność rolnictwa, a nie sama liczba konsumentów.
Treść zadania (CKE)
Saldo handlu zagranicznego
| Saldo | Znaczenie |
|---|---|
| dodatnie (nadwyżka) | eksport przewyższa import |
| ujemne (deficyt) | import przewyższa eksport |
| zrównoważone | eksport ≈ import |
Japonia — struktura handlu zagranicznego (odczyt z wykresu, udziały)
| Grupa towarów | Udział w eksporcie | Udział w imporcie |
|---|---|---|
| maszyny, urządzenia, sprzęt transportowy | największy (ponad połowa) | ok. 30% |
| produkty przetwórstwa przemysłowego | ok. 1/4 | ok. 1/4 |
| chemikalia | ok. 12% | ok. 11% |
| surowce mineralne i paliwa | znikomy | ok. 1/4 |
| towary rolno-spożywcze | znikomy | ok. 10% |
Wykres pokazuje udziały procentowe, a nie wartości — saldo w grupie surowców jest jednak wyraźnie ujemne, bo Japonia surowców prawie nie eksportuje.
Japonia — dlaczego ubogie zasoby i duży popyt
| Czynnik | Opis |
|---|---|
| budowa geologiczna | łuk wysp o młodej, wulkanicznej budowie; brak dużych złóż surowców energetycznych |
| rzeźba | kraj przeważnie górzysty |
| przemysł | duże zapotrzebowanie na energię i surowce |
| mieszkańcy | wysoki popyt na paliwa |
| ograniczenie energetyki jądrowej po awarii w Fukushimie (2011) | wzrost importu paliw |
Indie — rolnictwo i handel żywnością
| Cecha | Opis |
|---|---|
| ludność | obok Chin największa w Azji |
| klimat | monsunowy |
| gleby | mady Niziny Hindustańskiej i inne żyzne gleby |
| eksport żywności | m.in. ryż, herbata, przyprawy |
| saldo w handlu żywnością | dodatnie (wg treści zadania) |
Cztery kraje z zadania 30.1
| Państwo | Warunki dla rolnictwa | Saldo w handlu żywnością |
|---|---|---|
| A. Indie | dobre — monsun, mady, niziny | dodatnie ✔ |
| B. Singapur | brak — małe miasto-państwo | ujemne |
| C. Korea Płd. | słabe — przewaga gór | ujemne |
| D. ZEA | bardzo słabe — klimat pustynny | ujemne |
Struktura towarowa handlu a poziom rozwoju
| Poziom rozwoju | Eksport | Import |
|---|---|---|
| wysoko rozwinięte | wyroby przetworzone, maszyny, technologie, usługi | surowce, żywność, towary konsumpcyjne |
| rozwijające się | surowce, płody rolne, wyroby pracochłonne | maszyny, technologie, wyroby przetworzone |
Japonia to dobry przykład kraju wysoko rozwiniętego: eksportuje głównie maszyny i urządzenia, a importuje m.in. surowce i żywność.
Punktacja CKE
- 30.1. 1 pkt — odpowiedź A (Indie).
- 30.2. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (B — surowce mineralne i paliwa) i poprawne wykazanie wpływu warunków środowiska geograficznego Japonii (np. niedobór eksploatacji krajowych złóż, wysoki popyt przemysłu albo mieszkańców).
- W obu częściach 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „handel zagraniczny, saldo bilansu handlowego, Japonia, Indie, struktura towarowa importu” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl