Zadanie 24
Matura z geografii, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: Zakres rozszerzony I.7) Zdający identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; X.1) Zdający charakteryzuje różne typy rolnictwa, przedstawia ich uwarunkowania oraz wyróżnia główne cechy regionów rolniczych na świecie.
Zakres podstawowy I.3) Zdający czyta i interpretuje treści różnych map; X.1) Zdający wyjaśnia wpływ czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych na rozwój rolnictwa na świecie; X.3) Zdający wyjaśnia zasięg geograficzny głównych upraw i chowu zwierząt na świecie.
Treść zadania
Na mapie — odpowiednio czarnym albo czerwonym kolorem — oznaczono sześć wybranych państw, wśród których są: Argentyna, Hiszpania, Kazachstan, Pakistan, Turcja i Wietnam.
Na mapie (bez nazw państw) kolorem czarnym oznaczono: Kazachstan, Pakistan, Wietnam, a kolorem czerwonym: Turcję, Argentynę, Hiszpanię.
Polecenie (0–2). Uporządkuj państwa oznaczone na mapie kolorami według podanych kryteriów.
1. Państwa oznaczone kolorem czarnym — udział ryżu (%) w zbiorach zbóż w danym państwie:
udział najniższy … → … → … udział najwyższy
2. Państwa oznaczone kolorem czerwonym — udział trzody chlewnej (%) w produkcji mięsa w danym państwie:
udział najniższy … → … → … udział najwyższy
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
1. Udział ryżu w zbiorach zbóż (rosnąco):
| Państwo | Udział ryżu w zbiorach zbóż | Dlaczego |
|---|---|---|
| Kazachstan | znikomy | klimat kontynentalny suchy, stepy; dominuje pszenica |
| Pakistan | pośredni | nawadniana dolina Indusu — uprawia się i ryż, i (więcej) pszenicę |
| Wietnam | zdecydowanie dominujący | klimat monsunowy, delty Mekongu i Rzeki Czerwonej — ryż to podstawa wyżywienia |
2. Udział trzody chlewnej w produkcji mięsa (rosnąco):
| Państwo | Udział wieprzowiny w produkcji mięsa | Dlaczego |
|---|---|---|
| Turcja | znikomy | dominuje islam, który zakazuje spożywania wieprzowiny |
| Argentyna | niewielki | kraj wołowiny — pampa, wypas bydła |
| Hiszpania | największy | czołowy producent wieprzowiny w UE, tradycja (szynka jamón), intensywny chów |
Religia jest czynnikiem lokalizacji hodowli. Islam i judaizm zakazują spożywania wieprzowiny — dlatego w państwach z przewagą muzułmanów (np. w Turcji i Pakistanie) chów trzody chlewnej ma znikome znaczenie. To najważniejszy pozaprzyrodniczy czynnik w tym zadaniu.
Hinduizm chroni bydło, nie świnie. W hinduizmie krowa jest święta — nie myl tego z zakazem spożywania wieprzowiny w islamie.
Argentyna to kraj wołowiny, nie wieprzowiny. Pampa i wypas na pastwiskach dały specjalizację w bydle mięsnym; spożycie wołowiny na mieszkańca należy tam do najwyższych na świecie.
Kazachstan to step, nie pole ryżowe. Klimat kontynentalny suchy nie sprzyja uprawie ryżu na dużą skalę. Kazachstan jest natomiast liczącym się eksporterem pszenicy.
Pakistan uprawia i ryż, i pszenicę. Nawadniana dolina Indusu daje oba zboża — stąd pozycja pośrednia. Pakistan jest też znanym eksporterem ryżu (m.in. odmiany basmati), choć w kraju dominuje pszenica.
Klucz punktuje każde kryterium osobno. Poprawne uszeregowanie jednej trójki = 1 pkt. Warto wypełnić oba wiersze.
Uwaga na kierunek szeregowania. Zadanie pyta od najniższego do najwyższego udziału. Odwrócenie kolejności oznacza błędne uporządkowanie.
Treść zadania (CKE)
Sześć państw z zadania
| Państwo | Klimat | Dominujące zboże | Dominujące mięso |
|---|---|---|---|
| Kazachstan | kontynentalny suchy (step) | pszenica | baranina, konina, wołowina |
| Pakistan | zwrotnikowy, w dużej części suchy | pszenica, ryż | wołowina, drób, baranina (islam) |
| Wietnam | monsunowy | ryż | wieprzowina |
| Turcja | podzwrotnikowy śródziemnomorski (na wybrzeżach) | pszenica, jęczmień | drób, wołowina, baranina |
| Argentyna | umiarkowany ciepły (pampa) | pszenica, kukurydza | wołowina |
| Hiszpania | podzwrotnikowy śródziemnomorski | jęczmień, pszenica | wieprzowina |
Ryż — warunki uprawy
| Wymaganie | Wartość |
|---|---|
| temperatura | wysoka przez cały okres wegetacji |
| opady / nawodnienie | obfite albo pola zalewane |
| teren | płaski (pola zalewowe) albo tarasy |
| gleby | żyzne, zatrzymujące wodę |
Zdecydowana większość światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji.
Trzoda chlewna a religia
| Religia | Stosunek do wieprzowiny | Państwa |
|---|---|---|
| islam | zakaz | Turcja, Pakistan, kraje arabskie |
| judaizm | zakaz | Izrael |
| chrześcijaństwo | brak zakazu | Hiszpania, Polska |
| buddyzm, religie chińskie | brak zakazu | Wietnam, Chiny |
Argentyna — kraj wołowiny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| pampa | rozległe, żyzne obszary trawiaste |
| typ chowu | wypas bydła na pastwiskach |
| tradycja | asado — pieczone mięso; kultura gauczów |
Hiszpania — potęga wieprzowiny
Hiszpania należy do czołowych producentów wieprzowiny w Unii Europejskiej; znanym produktem jest szynka jamón.
Punktacja CKE
- 2 pkt — poprawne uporządkowanie według obu kryteriów.
- 1 pkt — poprawne uporządkowanie według jednego kryterium.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
- Rozwiązanie:
- Kazachstan → Pakistan → Wietnam
- Turcja → Argentyna → Hiszpania
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo świata, uprawa ryżu, produkcja mięsa, trzoda chlewna, islam a hodowla świń, Wietnam, Kazachstan, Argentyna” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl