m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MGEP-R0-100-2605 • Zamknięte (Prawda/Fałsz) • 1 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 27

Matura z geografii, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zakres rozszerzony XII.1) Zdający wykazuje na podstawie danych statystycznych zróżnicowanie udziału poszczególnych rodzajów transportu w przewozach w Polsce. Zakres podstawowy I.5) Zdający interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci tabel.

Treść zadania

W tabeli przedstawiono dane o przewozach ładunków (w %) w transporcie krajowym w Polsce w 2022 roku według stref odległości. Wśród rodzajów transportu oznaczonych literami A–C są trzy rodzaje wybrane spośród: kolejowego, morskiego, samochodowego i wodnego śródlądowego.

Rodzaj transportu Ogółem (tys. ton) do 49 km 50–149 km 150–499 km 500 km i więcej
A 1 257 522 46,3 26,4 24,7 2,5
B 151 768 28,4 19,8 41,2 10,6
C 668 38,4 61,2 0,2 0,2

Polecenie (0–1). Oceń prawdziwość stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe.

  1. W tabeli literą B oznaczono transport wodny śródlądowy, a literą C — transport morski.
  2. W przypadku transportu samochodowego wraz ze wzrostem odległości udział w przewozach ładunków maleje.

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

FP

1. F

Przyporządkowanie jest inne:

Litera Rodzaj transportu Dlaczego
A samochodowy 1 257 522 tys. ton — zdecydowanie największa masa ładunków; przewaga tras krótkich
B kolejowy 151 768 tys. ton; największy udział w strefie 150–499 km i najwyższy w tabeli udział przewozów na odległość 500 km i więcej — kolej sprawdza się na dużych odległościach
C wodny śródlądowy zaledwie 668 tys. ton — marginalna rola w Polsce; przewozy skupione na krótkich odległościach (do 149 km)

Do rozstrzygnięcia wystarczy litera B: to transport kolejowy, a nie wodny śródlądowy, więc całe stwierdzenie jest fałszywe. Transport morski to czwarty rodzaj z listy, którego w tabeli nie ma.

2. P

Dla transportu samochodowego (litera A) udział maleje systematycznie wraz ze wzrostem odległości:

Transport samochodowy dominuje na krótkich dystansach — jest elastyczny, zapewnia dostawę „od drzwi do drzwi", ale przy dużych ładunkach na długich trasach jest zwykle droższy od kolei.

Typowy błąd / pułapka

Najpierw rozpoznaj B. Masa 151 768 tys. ton i największy udział w strefie 150–499 km to cechy transportu kolejowego — już to czyni pierwsze stwierdzenie fałszywym.

Rozpoznawaj rodzaj transportu po masie ładunków. W tabeli (krajowe przewozy w 2022 r.): A — ok. 1,26 mld ton, B — ok. 152 mln ton, C — zaledwie ok. 0,67 mln ton. Różnice są rzędu wielkości — nie sposób ich pomylić.

Kolej wygrywa na dłuższych dystansach, samochód na krótkich. Kolej ma wysokie koszty stałe (przeładunek, dowóz do terminala), ale niskie zmienne, więc jej przewagi rosną wraz z odległością.

Transport wodny śródlądowy w Polsce jest marginalny. Ogranicza go m.in. niski i zmienny stan wód oraz słabo rozwinięta sieć dróg wodnych.

Czytaj wiersze, nie kolumny. Procenty w tabeli sumują się w wierszach (dla każdego rodzaju transportu osobno), a nie w kolumnach. Porównywanie wartości pionowo prowadzi do błędnych wniosków.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 27 — geografia 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MGEP-R0-100-A-2605 — zadanie 27. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, geografia PR Oryginalny PDF CKE, str. 32

Przewozy ładunków w transporcie krajowym (2022) — dane z tabeli

Rodzaj transportuMasa (mln ton)
A — samochodowy~1 258
B — kolejowy~152
C — wodny śródlądowy~0,67

Porównanie gałęzi transportu

CechaSamochodowyKolejowyWodny śródlądowyMorskiLotniczy
prędkośćśredniaśrednianajniższaniskanajwyższa
koszt jednostkowyśredniniskinajniższynajniższynajwyższy
ładownośćmaładużabardzo dużanajwiększamała
dostawa „od drzwi do drzwi”taknienienienie
emisja na tkmwysokaniskabardzo niskaniskanajwyższa
typowe ładunkiwszystkie, drobnicamasowe (węgiel, kruszywa)masowe, ponadgabarytowemasowe, kontenerycenne, pilne, lekkie

Dlaczego samochody dominują na krótkich dystansach

ZaletaOpis
elastycznośćdowolna trasa, dowolna godzina
„od drzwi do drzwi”brak przeładunków
gęsta sieć drógdojazd niemal w każde miejsce
niskie koszty stałebrak konieczności terminala
szybkość na krótkich trasachbrak czasu na przeładunek
WadaOpis
wysoki koszt na długich trasachpaliwo, kierowca, opłaty drogowe
emisja spalin i hałasunajwiększy udział w emisjach transportu
kongestiakorki w aglomeracjach
wypadkowośćnajwyższa spośród gałęzi transportu
niszczenie nawierzchnikoszty utrzymania dróg

Transport wodny śródlądowy w Polsce — dlaczego marginalny

BarieraOpis
niskie i zmienne stany wódżegluga zależna od pory roku i pogody
słabo rozwinięta sieć dróg wodnychniewiele odcinków o parametrach dla dużych barek
zamarzanie zimąprzerwy w żegludze

Struktura przewozów według odległości — interpretacja

StrefaA — samochodowyB — kolejowyC — wodny śródlądowy
do 49 km46,3%28,4%38,4%
50–149 km26,4%19,8%61,2%
150–499 km24,7%41,2%0,2%
500 km i więcej2,5%10,6%0,2%

Wnioski:

  • samochodowy — trend malejący wraz z odległością,
  • kolejowy — maksimum w strefie 150–499 km, najwyższy udział tras najdłuższych,
  • wodny śródlądowy — skupiony w strefie 50–149 km, praktycznie brak tras dłuższych niż 150 km.

Punktacja CKE

  • 1 pkt — odpowiedź poprawna: FP.
  • 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „transport w Polsce, przewozy ladunkow, transport samochodowy, kolejowy, wodny srodladowy, strefy odleglosci” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl